3 grudnia obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Osób z Niepełnosprawnościami – święto ustanowione przez Zgromadzenie Ogólne ONZ, którego celem jest przypominanie o prawach, godności i podmiotowości osób z niepełnosprawnościami oraz o konieczności usuwania barier utrudniających pełne uczestnictwo w życiu społecznym.

W 2025 roku hasło przewodnie obchodów brzmi: „Fostering disability-inclusive societies for advancing social progres” – „Budowanie społeczeństw włączających osoby z niepełnosprawnościami na rzecz postępu społecznego”. Temat ten podkreśla, że prawdziwy rozwój społeczny jest możliwy tylko wtedy, gdy wszystkie osoby, niezależnie od stanu zdrowia, sprawności czy rodzaju niepełnosprawności, mogą współdecydować, współtworzyć i korzystać z owoców wspólnej pracy.

Szacuje się, że z różnymi formami niepełnosprawności żyje na świecie około 1,3 miliarda osób. To ogromna część społeczeństwa, która wciąż zbyt często napotyka bariery architektoniczne, cyfrowe, komunikacyjne i mentalne – także na rynku pracy, w dostępie do edukacji, usług publicznych i ochrony zdrowia. Polska, ratyfikując w 2012 roku Konwencję ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami, zobowiązała się do systemowego znoszenia tych barier oraz do włączania perspektywy osób z niepełnosprawnościami we wszystkie polityki publiczne – od edukacji i rynku pracy, po ochronę zdrowia, kulturę i życie obywatelskie. Konwencja przypomina, że osoby z niepełnosprawnościami są pełnoprawnymi obywatelami, a nie „beneficjentami opieki”, i mają prawo do samodzielnego, godnego życia włączonego w społeczność.

Rola Głównej Biblioteki Pracy i Zabezpieczenia Społecznego

Główna Biblioteka Pracy i Zabezpieczenia Społecznego, jako biblioteka naukowa podległa Ministerstwu Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, gromadzi i udostępnia piśmiennictwo dotyczące m.in. rynku pracy, zabezpieczenia społecznego, polityki społecznej oraz zagadnień pokrewnych – w tym problematyki praw osób z niepełnosprawnościami, inkluzyjnej polityki społecznej, aktywizacji zawodowej i dostępności usług publicznych.

W strukturze Biblioteki działa również Dział Zbiorów dla Niewidomych, który rozwija ofertę skierowaną do osób z niepełnosprawnością wzroku. Dzięki specjalistycznym zbiorom i formom udostępniania informacji staramy się, aby wiedza była dostępna niezależnie od ograniczeń sensorycznych.

Biblioteka jako przestrzeń włączająca

Międzynarodowy Dzień Osób z Niepełnosprawnościami jest dla nas okazją, aby szczególnie mocno podkreślić znaczenie:

• języka, który nie wyklucza i szanuje podmiotowość osób z niepełnosprawnościami,
• dostępu do rzetelnej informacji na temat praw, form wsparcia, rozwiązań prawnych i dobrych praktyk,
• współpracy środowisk naukowych, administracji publicznej, organizacji pozarządowych i instytucji rynku pracy na rzecz pełnego włączenia społecznego.

Biblioteka jest miejscem, w którym specjaliści, praktycy i wszystkie osoby zainteresowane tematyką niepełnosprawności znajdą wiarygodne źródła wiedzy: od monografii i raportów badawczych, przez akty prawne i komentarze, po materiały edukacyjne i poradniki dla instytucji oraz pracodawców.

Szanowni czytelnicy! 😊

Z przyjemnością informujemy, że na stronie internetowej Biblioteki opublikowaliśmy listopadowy numer Newslettera.

W tym miesiącu zapraszamy do lektury wydania poświęconego działom merytorycznym naszej Biblioteki.

Serdecznie zapraszamy do lektury listopadowego numeru. 😊

📄 Pobierz Newsletter

28 listopada 2025 r. pracownicy Głównej Biblioteki Pracy i Zabezpieczenia Społecznego uczestniczyli w corocznym Spotkaniu Bibliotekarzy Systemowych Bibliotek NUKAT, zorganizowanym w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie. Wydarzenie to gromadzi osoby odpowiedzialne za funkcjonowanie systemów bibliotecznych oraz współkatalogowanie w bibliotekach współtworzących katalog NUKAT.

NUKAT (Narodowy Uniwersalny Katalog Centralny) jest centralnym katalogiem zbiorów polskich bibliotek naukowych i akademickich, tworzonym w modelu współkatalogowania. Każdy opis dokumentu powstaje raz w bazie centralnej, a następnie jest kopiowany do katalogów lokalnych współpracujących bibliotek, co przekłada się na wysoką jakość danych i spójność opisów. Dzięki NUKAT wyszukiwanie książek, artykułów i innych materiałów jest znacznie prostsze – jeśli dana biblioteka nie posiada poszukiwanej publikacji, może łatwo sprawdzić, które inne biblioteki w Polsce mają ją w swoich zbiorach, co ułatwia organizację wypożyczeń międzybibliotecznych. Obecnie katalog obejmuje zbiory ponad 180 polskich bibliotek naukowych i akademickich, a jego utrzymaniem i rozwojem zajmuje się Centrum NUKAT działające przy Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie.

Główna Biblioteka Pracy i Zabezpieczenia Społecznego od lat współpracuje z Centrum NUKAT nie tylko jako użytkownik katalogu, lecz także jako współtwórca danych. Pracownice Biblioteki posiadają uprawnienia do wprowadzania rekordów do katalogu centralnego, uzyskane po specjalistycznym szkoleniu i egzaminie organizowanym przez Centrum NUKAT. Udział w spotkaniu bibliotekarzy systemowych jest naturalnym rozwinięciem tej współpracy i pozwala na bieżące śledzenie zmian w narzędziach oraz standardach katalogowania. 

Program tegorocznego spotkania obejmował między innymi omówienie aktualnych prac w katalogu NUKAT oraz kierunków jego dalszego rozwoju, a także prezentację wdrożenia systemu open source FOLIO w Bibliotece Kongresu. Dla uczestników była to okazja do zapoznania się z doświadczeniami dużych instytucji w zakresie nowoczesnych rozwiązań systemowych i optymalizacji procesów bibliotecznych.

Udział pracowników GBPiZS w Spotkaniu Bibliotekarzy Systemowych Bibliotek NUKAT przyczyni się do dalszego podnoszenia jakości opisów katalogowych oraz usprawnienia procesów związanych z wyszukiwaniem i udostępnianiem zbiorów naszym czytelnikom. Wymiana doświadczeń z przedstawicielami innych bibliotek naukowych wzmacnia kompetencje zespołu Biblioteki i wspiera rozwój nowoczesnych usług informacyjnych w obszarze pracy i zabezpieczenia społecznego.

Drodzy Czytelnicy,

Zachęcamy do zapoznania się z najnowszymi (37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45 /2025 ) numerami tygodnika, zawierającego artykuły z czasopism polskich, dostępnych w Głównej Bibliotece Pracy i Zabezpieczenia Społecznego.

Wersję elektroniczną tygodnika udostępniamy na stronie internetowej Biblioteki: www.gbpizs.gov.pl, w menu:
👉Publikacje👉Przegląd czasopism polskich👉2025.

Artykuły dotyczą następującej tematyki:

37/2025
rekrutacji, bezrobocia, idei prawa pracy, płac w służbie cywilnej, klientelizmu jako jednej z przyczyn dyskryminacji
w zatrudnieniu w sektorze publicznym, ochrony prawnej przed dyskryminacją i mobbingiem w stosunku pracy, zezwoleń na pracę dla cudzoziemców, nowych obowiązków pracodawców prowadzących rekrutację, zatrudniania rencistów, obowiązku ewidencjonowania czasu pracy świadczonej przez pracowników domowych w świetle dyrektywy 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 4.11.2003 r., krótszego czasu pracy, pracy dzieci do lat 16, renty wdowiej, ram prawnych i wyzwań w Unii Europejskiej, składania oświadczeń majątkowych, zakładowego źródła prawa pracy
a legalności sporu zbiorowego, zakresu związania pracodawcy wnioskiem o pracę, rekrutacji w czasach niedoboru talentów

38/2025
zarządzania pracą – wymiaru ogólnoteoretycznego i praktycznego, charakteru prawnego wniosku o świadczenie emerytalno-rentowe, powszechnego systemu ubezpieczeń, czasowego przesunięcia na inne stanowisko, dualnego charakteru zatrudnienia dyrektora Instytutu Sieci Badawczej Łukasiewicz, zatrudnienia z wykorzystaniem sztucznej inteligencji, dopuszczalności różnic w wynagrodzeniach, kontroli ZUS po zmianach przepisów, nowych technologii ułatwiających prowadzenie ewidencji, działalności Państwowe Inspekcji Pracy w 2024 r., podwyżek płac, opłat
za zatrudnianie cudzoziemców po staremu, planów awaryjnych pracodawców, premii uznaniowej a wynagrodzenia
za nadgodziny, przeglądu umów w firmach, przekazania dbałości o BHP firmie zewnętrznej, rekrutacji menedżerów,
roli systemów eksperckich opartych na SI w interpretacji przepisów prawa pracy, rozwoju nowoczesnych technologii
w zatrudnieniu a konieczności wprowadzenia odrębnej instytucji prawnej, jaką jest prawo do bycia offline, aspektów prawnych związanych ze stażem, systemu emerytalnego Stanów Zjednoczonych vs. teorii ekonomii, udostępniania pracownikowi lokalu mieszkalnego wobec składek ZUS, zasad zatrudniania młodocianego w celu przygotowania zawodowego

39/2025
niewykorzystania zaległego urlopu, dyskryminacji przez asocjację, czyli granic swobody pracodawcy w określaniu ubioru pracownika, mind shiftingu jako kompetencji przyszłości, zwolnień w firmach, wpływu pandemii COVID-19 na ubóstwo
w Unii Europejskiej, implementacji do polskiego porządku prawnego dyrektywy platformowej, wdrażania dyrektywy
o przejrzystości płac, jawności wynagrodzeń w rekrutacji, kontroli ZUS po zmianach przepisów, zwolnienia wiecznie nieobecnego pracownika, obowiązku „dalszego zatrudnienia” regulowanego art. 7555 Kodeksu postępowania cywilnego jako formy zabezpieczenia powództwa (byłego) pracownika, ochrony sygnalistów w miejscu pracy, pracy zdalnej, zatrudnienia nauczycieli akademickich, przemocy w pracy, rekrutacji, rozwoju nowoczesnych technologii w zatrudnieniu, uprawnień rodzicielskich pracowników, zmian w warunkach zatrudnienia nauczycieli od 1 września 2025 r. , zwolnień
od pracy z powodu działania siły wyższej i urlopu opiekuńczego z perspektywy prawa socjalnego

40/2025
biznesu społecznie odpowiedzialnego, blockchainu jako nowoczesnego narzędzia prawa pracy i zarządzania pracą –
w wymiarze ogólnoteoretycznym i praktycznym, charakteru prawnego wniosku o świadczenie emerytalno-rentowe powszechnego systemu ubezpieczeń, zaangażowania pracowników, dorabiania do pensji, pracowników samorządowych, odprawy pieniężnej także przy zwolnieniach indywidualnych, benefitów pozapłacowych, Państwowej Inspekcji Pracy, rekrutacji, przywracania terminu na wniesienie powództwa w sprawach z zakresu prawa pracy, rekrutacji
na cenzurowanym : co mówią dane o dzisiejszych procesach rekrutacyjnych, reformy systemów wsparcia najuboższych, zmiany treści stosunku pracy przez pracodawcę, składek emerytalnych

41/2025
algorytmu sukcesu, bezdomności na imigracji, czasu pracy, jawności wynagrodzeń, inspekcji pracy, warunków pracy, problemu zaniżonych świadczeń dla emerytów, kontroli śmieciówek, płacy minimalnej, procedur nadawania stopni naukowych, rynku pracy dla menedżerów pod presją rosnącej konkurencji i AI, środków ochrony indywidualnej względem rozporządzenia 2016/425, udostępnienia pracownikowi lokalu mieszkalnego, podwyżek wynagrodzeń urzędników, zadań i uprawnień społecznego inspektora pracy, zagrożenia łukiem elektrycznym, chatbota : technologii, wspierającej rekruterów, zasad zatrudniania na niepełny etat

42/2025
111. posiedzenia Międzyresortowej Komisji do spraw Najwyższych Dopuszczalnych Stężeń i Natężeń Czynników Szkodliwych dla Zdrowia w Środowisku Pracy, brak wpłat do PPK – co grozi pracodawcy, umowy o pracę zawartej
w formie elektronicznej – wg PIP, wprowadzenia e-teczki kadrowej, dostępności mieszkań dla gospodarstw domowych
w miastach wojewódzkich, ukrytych kosztów zarządzania zespołem, HR w erze AI, wprowadzenia czterodniowego tygodnia pracy, nowych zasad ustalania prawa do zasiłku macierzyńskiego i pogrzebowego po utracie ciąży, wysokości minimalnego wynagrodzenia w2026 r., kontroli przez PIP e-umów bez wiedzy pracodawcy, płac w służbie cywilnej, podnoszenia kwalifikacji zawodowych pracowników – procedur postępowania pracodawcy, roli lidera w uczeniu się
z niepowodzeń, praw do urlopu wypoczynkowego, prowadzenia działalności socjalnej przez pracodawcę – dobrych praktyk w zarządzaniu ZFŚS, opieki medycznej nad pracownikiem, skróconego tygodnia pracy, podwyżek dla specjalistów i menedżerów przy zmianie pracy, wynagrodzenia zasadniczego i świadczeń dodatkowych w podmiotach objętych ustawą kominową, wypalenia zawodowego, wyższych dodatków i szybszych nagród kosztem kolegów z pracy, zdrowia pracownika

43/2025
zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia, cyfrowej amnezji : co firmy mogą zrobić,
by technologia nie odebrała ludziom zdolności myślenia, rozwoju szkolnictwa zawodowego w Polsce w XX wieku na przykładzie miasta, dyskryminacji pracownika, identyfikacji potrzeb i luk kompetencyjnych pracowników na przykładzie Branżowego Centrum Umiejętności – Prace Wykończeniowe, sposobów ukarania pracownika za naruszenie dyscypliny pracy, ochrony związkowej działaczy jaki nadużycia, skierowania pracownika na studia a zabezpieczenia interesów pracodawcy, prawa kobiet do ośmiu tygodni płatnego urlopu, korporacyjnych kodeksów postępowania – nieidealnego sposobu zapewnienia etycznych standardów w korporacjach transnarodowych, powstrzymania legalnego napływu cudzoziemców do pracy, wpłat do PPK w przypadku śmierci pracownika, integracji zawodowej, kwalifikacji prawnej czynności przygotowawczych w kontekście pojęcia czasu pracy, nowej listy zawodów deficytowych, przesłanek weryfikacji podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne przez organ rentowy, zasiłku opiekuńczego, narzędzi samooceny kompetencji cyfrowych nauczyciela w kontekście doskonalenia zawodowego, uzyskania informacji o ciąży po upływie terminu na wniesienie odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę (C284/23), warunków odpowiedzialności materialnej za powierzone mienie, wysokiej temperatury na stanowiskach pracy – projektu zmian w przepisach, ograniczenia części obowiązków ze względu na święta

44/2025
AI w rękach pracowników – szans czy ryzyka dla pracodawców, bezrobocia, cybermobbingu – nowych wyzwań dla wielu pracodawców, przyspieszania procesu orzeczniczego w sprawach chorób zawodowych, pilotażu skróconego czasu pracy będzie miarodajny, wpływu szkoleń zawodowych na zarobki podczas pandemii COVID-19, prawie pracownika samorządowego do awansu, kryteriów doboru pracownika do zwolnienia, norm dotyczących rękawic ochronnych, nowych uprawnień Państwowej Inspekcji Pracy, nowego projektu ustawy o PIP, czynników szkodliwych w środowisku pracy, oceny narażenia pracowników na jednoczesne działanie kilku czynników wibroakustycznych, problemów prawnego funkcjonowania Społecznej Inspekcji Pracy wynikających z ustawy o SIP, renty wdowiej – subrogacji : (orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości, prawa rodziców do dłuższego urlopu, chorób pracowników, stanowiska do badań wpływu interakcji audiowizualnych na poczucie uciążliwości warunków pracy i wydajność pracowników biurowych, terminu
na dokonanie wypowiedzenia umowy o pracę, Tokenu zamiast premii czyli nowego sposobu na benefity pracownicze, wykorzystania sieci sensorowych i loT do monitorowania zagrożeń w środowisku pracy – na przykładzie czynników wibroakustycznych, zagrożenie łukiem elektrycznym – doboru środków ochrony indywidualnej, zmian w stażu pracy

45/2025
Audytu etycznego, wykorzystania przez działa HR potencjału sztucznej inteligencji, umowy o dzieło i umowy zlecenia, ewakuacji w zakładzie pracy w świetle przepisów, podróży służbowych w praktyce, stażu pracy, mobbingu, przetwarzania danych osobowych pracownika, wspierania przez CFO kobiecego awansu w pracy, statusu układów zbiorowych pracy
wg systemowej wykładni Konstytucji RP, umowy o pracę i umowy zlecenia – konsekwencji zbiegu tytułów do ubezpieczeń społecznych, związków zawodowych wobec algorytmów i systemów sztucznej inteligencji.

Najnowsze przeglądy znajdą Państwo wchodząc na naszą stronę internetową:

https://www.gbpizs.gov.pl/

i klikając w następujące zakładki:

Publikacje👉Przegląd czasopism polskich👉2025

Zapraszamy do lektury!  😊

21 listopada w Polsce obchodzony jest Dzień Pracownika Socjalnego – święto wszystkich osób zaangażowanych w system pomocy społecznej, a w szczególności pracowników socjalnych. Jego rangę podkreśla fakt, że dzień ten został zapisany w ustawie o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990, która ustanawia 21 listopada oficjalnym świętem pracownika socjalnego. 

Święto to jest okazją do wyrażenia uznania dla wszystkich osób pracujących w instytucjach pomocy społecznej – ośrodkach pomocy społecznej, centrach pomocy rodzinie, domach pomocy społecznej, placówkach specjalistycznego wsparcia, organizacjach pozarządowych i innych jednostkach działających na rzecz osób i rodzin w trudnej sytuacji życiowej.

Kim jest pracownik socjalny?

Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej do zadań pracownika socjalnego należy m.in.:

• udzielanie informacji, porad, wsparcia i pomocy w rozwiązywaniu problemów życiowych osobom, rodzinom, grupom i społecznościom lokalnym,
• diagnozowanie sytuacji społecznej i potrzeb,
• podejmowanie działań na rzecz przezwyciężania trudności oraz przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu,
• integrowanie zasobów instytucji i środowiska lokalnego wokół rodziny i jej otoczenia.

Pracownik socjalny wspiera osoby doświadczające ubóstwa, bezrobocia, niepełnosprawności, choroby, przemocy, samotności czy kryzysów rodzinnych. Pomoc ta ma charakter nie tylko finansowy czy rzeczowy, ale także emocjonalny, edukacyjny i motywujący – ukierunkowany na odbudowę samodzielności i sprawczości osoby lub rodziny.

Pracownicy socjalni w systemie polityki społecznej

W kontekście ewolucji polskiego systemu pomocy społecznej pracownicy socjalni stanowią jedną z kluczowych grup odpowiedzialnych za wdrażanie polityki społecznej w praktyce. To oni – w bezpośrednim kontakcie z osobami i rodzinami – łączą przepisy prawa, programy i instrumenty wsparcia z konkretnymi potrzebami mieszkańców społeczności lokalnych.

W dobie szybkich przemian społeczno-gospodarczych, starzenia się społeczeństwa, migracji, rosnącej złożoności problemów społecznych oraz nowych form wykluczenia, rola pracowników socjalnych nabiera szczególnego znaczenia. Wymaga nie tylko wiedzy specjalistycznej, lecz także wysokich kompetencji interpersonalnych, odporności psychicznej i gotowości do współpracy w zespołach interdyscyplinarnych.

Zasoby GBPiZS dla pracowników socjalnych i studentów pracy socjalnej

Główna Biblioteka Pracy i Zabezpieczenia Społecznego, jako ogólnodostępna biblioteka naukowa działająca w resorcie odpowiedzialnym za rodzinę, pracę i politykę społeczną, gromadzi bogaty dorobek piśmienniczy z zakresu:

• pracy socjalnej i metod wsparcia osób oraz rodzin,
• organizacji i funkcjonowania systemu pomocy społecznej,
• polityki społecznej państwa i samorządów,
• zabezpieczenia społecznego,
• profilaktyki i rozwiązywania problemów społecznych,
• współpracy instytucji pomocy społecznej z innymi służbami.

Oto najnowsze oraz najstarsze pozycje z naszych zbiorów, poświęcone tematyce pracy socjalnej.

Z okazji Dnia Pracownika Socjalnego Główna Biblioteka Pracy i Zabezpieczenia Społecznego składa wszystkim pracownikom socjalnym oraz osobom zatrudnionym w służbach społecznych wyrazy uznania za ich codzienną, często wymagającą i odpowiedzialną pracę na rzecz osób i rodzin w najtrudniejszych sytuacjach życiowych.

Jednocześnie zapraszamy do korzystania z zasobów Biblioteki – zarówno w naszej siedzibie na ul. Zabranieckiej 8L, jak i online – jako miejsca, które wspiera rozwój wiedzy i kompetencji profesjonalistów systemu pomocy społecznej.