Z przyjemnością informujemy, że na stronie internetowej Biblioteki opublikowaliśmy wrześniowy numer Newslettera.

W tym miesiącu zapraszamy do lektury wydania poświęconego wellbeingowi – dobrostanowi pracowników i organizacji – z przeglądem wybranych publikacji z naszych zbiorów. W numerze poruszamy temat Światowego Dnia Wellbeingu, obchodzonego co roku 8 września, którego pierwsze obchody zorganizowane zostały w Polsce w 2018 r. przez Wellbeing Institute.

Jeśli interesuje Cię, jak budować kulturę pracy sprzyjającą zdrowiu i zaangażowaniu, to wydanie będzie dobrym punktem startu.

Serdecznie zapraszamy do lektury wrześniowego numeru. 😊

📄 Pobierz Newsletter

Dostęp do informacji to jedno z podstawowych praw człowieka i filar społeczeństwa obywatelskiego. Obchodząc Międzynarodowy Dzień Powszechnego Dostępu do Informacji, przypominamy o znaczeniu jawności życia publicznego, przejrzystości działań instytucji państwowych oraz roli bibliotek jako gwarantów dostępu do wiedzy i źródeł naukowych.

Święto zostało ustanowione przez Zgromadzenie Ogólne ONZ, a wcześniej promowane przez UNESCO, jako wyraz uznania dla prawa obywateli do wiedzy o działaniach władz i instytucji publicznych. W Polsce to prawo gwarantuje art. 61 Konstytucji RP oraz ustawa o dostępie do informacji publicznej.

Biblioteki, w tym Główna Biblioteka Pracy i Zabezpieczenia Społecznego, odgrywają istotną rolę w realizacji tego prawa – udostępniając zbiory drukowane i elektroniczne, tworząc bibliografie tematyczne, zapewniając bezpłatny dostęp do publikacji naukowych, baz danych i dokumentów urzędowych. Dzięki temu wspierają zarówno obywateli, jak i instytucje w dostępie do rzetelnych, aktualnych i sprawdzonych informacji.

Główna Biblioteka Pracy i Zabezpieczenia Społecznego od lat realizuje tę misję, udostępniając swoim użytkownikom:
• katalog online (OPAC), umożliwiający wyszukiwanie i zamawianie zbiorów,
• elektroniczną Bibliografię Ekonomicznych i Społecznych Zagadnień Pracy, obejmującą publikacje naukowe i specjalistyczne z zakresu rynku pracy, polityki społecznej i prawa,
• e-zbiory, które stanowią cenne źródło wiedzy dla badaczy, praktyków i wszystkich zainteresowanych zagadnieniami społecznymi i ekonomicznymi.

Otwartość danych i równość w dostępie do informacji mają kluczowe znaczenie dla budowania przejrzystych instytucji i świadomego społeczeństwa obywatelskiego. Ułatwiają współpracę między administracją publiczną, nauką i obywatelami, sprzyjają innowacjom oraz wzmacniają zaufanie społeczne.

Święto to stanowi okazję do przypomnienia, że wolny i powszechny dostęp do informacji jest wartością wspólną, wymagającą troski i rozwijania. Główna Biblioteka Pracy i Zabezpieczenia Społecznego, jako instytucja publiczna, niezmiennie wspiera te idee, oferując otwarte, rzetelne i nowoczesne źródła wiedzy dla wszystkich zainteresowanych.

Zachęcamy do korzystania z naszych zasobów na ul. Zabranieckiej 8L i przypominamy: prawo do informacji to prawo każdego z nas.

_{Źródło ilustracji: canva.com}

18 września 2025 r. w Centrum Nauki Kopernik w Warszawie odbyła się uroczysta inauguracja XXIII edycji REHA FOR THE BLIND IN POLAND – międzynarodowego spotkania poświęconego dostępności, edukacji i nowoczesnym technologiom wspierającym osoby z niepełnosprawnością wzroku. Uroczystość rozpoczęła się o godz. 15:00 i była prowadzona przez Roberta El Gendy’ego. W części otwierającej odbyły się wystąpienia zaproszonych gości specjalnych, w tym przedstawicieli władz m.st. Warszawy, Piotra Cieszewskiego, Małgorzaty Lorek, Błażeja Kmieciaka, a także prof. Ewy Krogulec z UW. Referat przewodni wygłosił Marek Kalbarczyk (kierujący Fundacją od 30 lat), podkreślił on aktywność i ciekawość świata jako filary samodzielności i integracji. W trakcie ceremonii zaprezentowano także przegląd projektów i działań Fundacji. Po prezentacji odbyło się ogłoszenie laureatów konkursu IDOL –  wyróżnień dla osób i instytucji budujących rzeczywistą dostępność. Kulminacją wydarzenia był Hyde Park prowadzony przez Marka Kalbarczyka, w którym mikrofon przekazano zainteresowanym uczestnikom Inauguracji. 

Po części oficjalnej uczestnicy mogli wziąć udział w wieczornym bloku koncertowym Mazovia Stage. Na scenie CNK wystąpili kolejno: pianista Jakub Kuszlik (laureat IV nagrody XVIII Konkursu Chopinowskiego 2021) w recitalu „Muzyka na poważnie”, Krzysztof Ścierański Quartet w koncercie jazzowym „Muzyka nie zna granic”, oraz Lidia Pospieszalska – autorka „Widzieć więcej” (hymnu społeczności Fundacji) – z albumem Inaije. Wydarzenia te domknęły pierwszy dzień tegorocznej REHA, łącząc wymiar artystyczny z ideą integracji i dostępności.

Na inauguracji obecna była Dyrektor Głównej Biblioteki Pracy i Zabezpieczenia Społecznego, pani Justyna Garbarczyk. Kontynuujemy tym samym wieloletnie zaangażowanie GBPiZS w to ważne przedsięwzięcie, podkreślając znaczenie REHA jako przestrzeni współpracy między instytucjami publicznymi, organizacjami społecznymi i środowiskiem osób niewidomych i słabowidzących. Tegoroczna obecność Biblioteki koresponduje z misją naszej instytucji i działalnością Działu Zbiorów dla Niewidomych, który od lat gromadzi, udostępnia i adaptuje zbiory dla czytelników z dysfunkcją wzroku.

XXIII edycja REHA (17-21 września 2025 r.) została przygotowana pod hasłem „Aktywni i ciekawi świata”. Program łączy wątki edukacyjne, technologiczne, kulturalne i społeczne. Inauguracji towarzyszyły transmisje online i bogaty harmonogram spotkań, co potwierdza rangę wydarzenia w krajowym i międzynarodowym kalendarzu dostępności. Partnerzy i instytucje publiczne – w tym Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, które objęło tegoroczną inaugurację patronatem – akcentowali rolę nauki i kultury w zwiększaniu uczestnictwa społecznego osób z niepełnosprawnościami.

Dziękujemy Fundacji Szansa – Jesteśmy Razem oraz wszystkim partnerom za stworzenie przestrzeni do rozmowy o realnych rozwiązaniach i standardach dostępności.

Równa płaca za pracę o jednakowej wartości to fundamentalne prawo i filar równości na rynku pracy. Międzynarodowy Dzień Równej Płacy, ustanowiony przez ONZ i obchodzony co roku 18 września, przypomina o wysiłkach na rzecz zamknięcia luki płacowej między kobietami i mężczyznami.

Jak wygląda sytuacja w liczbach?

• Unia Europejska (2023): kobiety zarabiały średnio o 12% mniej na godzinę niż mężczyźni (tzw. „unadjusted gender pay gap”). To najniższy poziom w dekadzie, ale różnica wciąż się utrzymuje.
• Polska: według Komisji Europejskiej Polska należy do krajów z relatywnie niższą różnicą płac, ale luka wciąż istnieje; dane rządowe podają, że, w zależności od metody liczenia, kobiety zarabiają średnio o 7%–18,5% mniej.
• OECD (porównawczo): średnia nieliczona różnicami strukturalnymi luka płacowa w krajach OECD wynosi ok. 11,9%.

Luka płacowa jest wskaźnikiem złożonych zjawisk: różnic w sektorach zatrudnienia, dostępie do awansów i stanowisk kierowniczych, przerwach w karierze opiekuńczej czy przejrzystości płac. Porównywalność danych zależy od metodologii, dlatego warto sprawdzać definicje i rok odniesienia w cytowanych źródłach.

Co zmienia prawo unijne?

Dyrektywa UE 2023/970 w sprawie przejrzystości wynagrodzeń ma wzmocnić równe traktowanie w płacach. Państwa członkowskie wdrażają jej przepisy do 7 czerwca 2026 r.; nowe obowiązki obejmują m.in. jawność widełek płacowych w rekrutacji, dostęp pracowników do informacji o wynagrodzeniach oraz działania naprawcze, gdy w firmie luka przekroczy 5% i nie da się jej obiektywnie uzasadnić.

Dlaczego to ważne?

Równość wynagrodzeń wzmacnia sprawiedliwość społeczną, aktywność zawodową kobiet i produktywność gospodarki. ONZ, ILO i UN Women podkreślają, że zamknięcie luki płacowej jest niezbędne dla realizacji Celów Zrównoważonego Rozwoju.

Chcesz rzetelnie pisać o równości płac lub przygotować materiały dla swojej instytucji? Zapraszamy do naszej czytelni na ul. Zabraniecką 8L oraz do przeszukiwania naszego katalogu online Razem budujmy kulturę równej płacy i równości szans na rynku pracy – każdego dnia, nie tylko 18 września. 

^{Źródło grafiki:  canva.com}

Główna Biblioteka Pracy i Zabezpieczenia Społecznego jest ogólnodostępną, specjalistyczną biblioteką naukową, posiadającą unikalny zbiór wydawnictw z zakresu pracy, zabezpieczenia społecznego, spraw socjalnych oraz zagadnień pokrewnych. Jednym z aspektów realizacji misji placówki, w ramach zapewnienia i promowania dostępu do źródeł informacji, jest prowadzona, stała działalność wydawnicza, spełniająca również funkcję dokumentacyjną, dydaktyczną i intelektualną. Do rąk Czytelników systematycznie trafia bogata i różnorodna oferta publikacyjna, obejmująca m.in. opracowania bibliograficzne, ale również zestawienia tematyczne oraz cykliczne przeglądy czasopism dostępnych w jednostce.

Rodzina – Praca – Polityka Społeczna : przegląd czasopism zagranicznych w wyborze. Od 2006 stanowił prostą kontynuację Przeglądu Dokumentacyjnego (1971-2005), ukazywał się pod tytułem Praca i Polityka Społeczna. Od 2012 wybór usystematyzowany według nowego schematu (w dziesięciu rozdziałach). Ostatni papierowy numer wydano w grudniu 2017 roku. W 2024 roku ukazywał się jako dwumiesięcznik, obecnie wydawany w formie miesięcznika, jest dostępny w wersji elektronicznej na stronie internetowej www.gbpizs.gov.pl. pod tytułem „Rodzina – Praca – Polityka Społeczna – przegląd czasopism zagranicznych w wyborze”. Prezentowane analizy artykułów z fachowych czasopism angielsko-, francusko- i niemieckojęzycznych publikowane są w zakładce „GBPiZS – Publikacje – Przegląd Czasopism Zagranicznych”. Z łatwością dotrą Państwo do listy zamieszczanych tytułów artykułów oraz ich analiz. Podział na miesiące pozwala Państwu śledzić dodawane na bieżąco analizy, bez potrzeby wyszukiwania ich poprzez tytuł czasopisma. Mamy nadzieję, że forma ta zapewni Państwu szybsze dotarcie do interesujących artykułów z zagranicznej prasy branżowej, prenumerowanej przez GBPiZS.

Artykuły, zamieszczone w sierpniowym wykazie dotyczą następującej tematyki:

• Kariery zawodowej i awansu zawodowego (USA),
• związków zawodowych i sektora prywatnego (UE),
• nierówności płacowych między kobietami i mężczyznami wśród absolwentów szkół wyższych (USA),
• cyfrowego badania pracowników (Wielka Brytania),
• strategii korzystania z urlopu rodzicielskiego,
• wynagrodzeń i równowagi praca-życie,
• kryzysu na rynku pracy w ujęciu programów rządowych (Austria),
• zjawiska konkubinatu młodych dorosłych w kontekście zmian na rynku pracy i zapotrzebowania na opiekę społeczną,
• postaw młodych dorosłych w Europie odnośnie współżycia międzypokoleniowego i dobrobytu,
• medykalizacji bezrobocia (Niemcy),
• kształtowania postaw w kontekście różnicy płac,
• dyskursu politycznego na temat ubóstwa, migracji i dostępu do praw socjalnych (Niemcy),
• transferów finansowych dla rodzin (Wielka Brytania),
• popytu na umiejętności,
• wykorzystania przez pracodawcę kwalifikacji potrzebnych do pracy (Dania),
• społecznej konstrukcji algorytmów i zarządzania algorytmicznego w pracy kurierskiej za pośrednictwem platformy,
• dynamiki pracy na platformach, związków zawodowych (USA),
• bezpieczeństwa pracy w sektorze rolno-spożywczym (Holandia).

Poniżej zamieszczamy link do sierpniowego wydania miesięcznika:

• https://www.gbpizs.gov.pl/publikacje/przeglad-czasopism-zagranicznych/zagraniczne-2025/8-2025/