22 października 2025 r. Pani Dyrektor Justyna Garbarczyk miała przyjemność uczestniczyć zdalnie w konferencji „Praca w świecie cyfrowym – jak i czego musimy się nauczyć?”, współorganizowanej przez Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy (CIOP-PIB) oraz Fundację Rozwoju Przedsiębiorczości w Łodzi. Wydarzenie miało formułę hybrydową (City Center Rooms, ul. Piotrkowska 91, Łódź + online) i odbyło się w ramach europejskiej kampanii „Bezpieczeństwo pracy w świecie cyfrowym” (EU-OSHA, 2023–2025).

Program obejmował przekrojowe spojrzenie na wyzwania cyfryzacji pracy oraz praktyczne kompetencje przyszłości, w tym: wystąpienia o kompetencjach cyfrowych, uczeniu się przez całe życie, odpowiedzialnym korzystaniu z narzędzi AI, reskillingu i upskillingu, zarządzaniu zespołami zdalnymi oraz ekonomii uwagi – tematów kluczowych dla instytucji wiedzy publicznej i jakości usług bibliotecznych w erze cyfrowej.

Wydarzenie wpisuje się w priorytety kampanii EU-OSHA dotyczące m.in. pracy zdalnej, inteligentnych systemów cyfrowych, platform pracy i zarządzania pracownikami z użyciem AI.

_{Źródło grafiki: Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy}

Międzynarodowy Tydzień Otwartego Dostępu (Open Access Week) to coroczne wydarzenie, które mobilizuje środowiska naukowe, biblioteki i instytucje publiczne do rozmowy o tym, jak wiedza powstaje, jest udostępniana i wykorzystywana. W 2025 r. hasłem przewodnim jest pytanie: „Do kogo należy nasza wiedza?” („Who Owns Our Knowledge?”). Zachęca ono do refleksji nad tym, jak w czasie dużych zmian społeczności mogą odzyskać sprawczość nad wytwarzanym przez siebie dorobkiem i czyj głos jest w nauce słyszany. Wydarzenie koordynuje SPARC (Scholarly Publishing and Academic Resources Coalition).

Czym jest otwarty dostęp?

Otwarty dostęp (Open Access) to swobodny, bezpłatny i natychmiastowy dostęp online do publikacji naukowych (oraz często danych badawczych), zwykle z prawem do dalszego, prawnie dozwolonego wykorzystania. Taki model zwiększa przejrzystość badań, widoczność wyników oraz tempo transferu wiedzy do praktyki społecznej i gospodarki.

Dlaczego Otwarty Dostęp jest ważny?

• Podnosi wiarygodność i weryfikowalność wyników badań,
• zwiększa zasięg i cytowalność prac,
• ułatwia ponowne wykorzystanie treści w edukacji i innowacjach,
• wzmacnia równość dostępu do wiedzy finansowanej ze środków publicznych.

Wspólnota i przyszłość nauki

Coraz większą rolę odgrywają modele wspólnotowe, m.in. Diamond Open Access (bez opłat dla autorów i czytelników, zwykle rozwijany przez społeczności akademickie) oraz Subscribe to Open, w którym subskrypcje instytucji umożliwiają udostępnianie publikacji w otwartym dostępie bez opłat dla autorów. Modele te szukają zrównoważonej drogi do upowszechniania badań, minimalizując bariery finansowe.

Biblioteka Cyfrowa GBPiZS – kolekcje w otwartym dostępie

W Bibliotece Cyfrowej GBPiZS udostępniamy publicznie przeszukiwalne kolekcje:

• Bibliografie
• Najstarsze publikacje (nieobjęte prawami autorskimi) Komitetu Pracy i Płac
• Układy Zbiorowe Pracy
• Dokumenty urzędowe
• Praca i Polityka Społeczna
• Nagrania audio

Kolekcje te sukcesywnie rozwijamy – zachęcamy do ich przeglądania online. 😊

Więcej informacji o Open Access Week 2025 znaleźć można na stronach organizatorów.

W piątek, 17 października, Dział Zbiorów dla Niewidomych – specjalistyczna jednostka Głównej Biblioteki Pracy i Zabezpieczenia Społecznego – otworzyła swoje drzwi w ramach ogólnopolskiej akcji Noc Bibliotek. Tegoroczna edycja odbyła się pod hasłem „Do dzieła!”, a nasza Biblioteka udowodniła, że dostępność i kultura mogą iść w parze. 

Przy ul. Konwiktorskiej 7 w Warszawie na odwiedzających czekał bogaty program prezentujący unikatowy charakter zbiorów oraz technologii wspierających osoby z niepełnosprawnością wzroku.

W programie znalazły się:

🔸 Wystawa publikacji drukowanych alfabetem Braille’a – odwiedzający mogli zobaczyć książki, nuty, mapy, pomoce edukacyjne, archiwalne czasopisma środowiska niewidomych oraz różnorodne materiały adaptowane.

🔸 Nowości brajlowskie – zaprezentowano świeżo wydane tytuły dostępne w zbiorach DZdN, a także katalogi publikacji do obejrzenia na miejscu.

🔸 „Dotknij ilustracji” – przegląd zbiorów tyflologicznych – stanowisko z wypukłymi rycinami, mapami i pomocami dotykowymi cieszyło się dużym zainteresowaniem zarówno dzieci, jak i dorosłych.

🔸 „Wizytówka w brajlu” do zabrania – każdy chętny mógł wytłoczyć swoje imię i nazwisko pismem punktowym i zabrać kartonik na pamiątkę.

🔸 Oprowadzanie „Jak działa biblioteka dostępna?” – uczestnicy poznali kulisy funkcjonowania Działu, zwiedzili magazyn i wypożyczalnię, a także dowiedzieli się, jak wygląda proces zapisu oraz wypożyczeń materiałów dla osób niewidomych i słabowidzących.

🔸 Demo książki mówionej – pokazano różnorodne formaty: DAISY, Czytak, a także historyczne kasety magnetofonowe. Odwiedzający mogli samodzielnie przetestować specjalistyczne odtwarzacze.

🔸 Pokaz fragmentu filmu z audiodeskrypcją – przykład dobrych praktyk w zakresie dostępności kultury wizualnej.

🔸 Punkt konsultacyjny „Jak założyć konto i korzystać z DZdN?” – nowi czytelnicy mogli na miejscu uzyskać pomoc w zapisaniu się do biblioteki, dowiedzieć się, jakie dokumenty są potrzebne i w jaki sposób korzystać z oferowanych zasobów.

Odwiedzający podkreślali, że była to rzadka okazja do bezpośredniego zapoznania się z technologiami wspierającymi osoby niewidome i słabowidzące. Wielu z nich nie zdawało sobie sprawy z istnienia tak szerokiej i profesjonalnej oferty, dostępnej bezpłatnie w ramach zasobów biblioteki publicznej.

Dziękujemy wszystkim gościom za obecność, inspirujące rozmowy i żywe zainteresowanie działalnością Działu Zbiorów dla Niewidomych. Mamy nadzieję, że tegoroczna Noc Bibliotek była nie tylko ciekawym wydarzeniem kulturalnym, ale również przybliżyła ideę dostępności oraz potrzeb osób z dysfunkcją wzroku.

Do zobaczenia za rok! 😊

Międzynarodowy Dzień Białej Laski przypada co roku 15 października. To święto, które zwraca uwagę na niezależność i podmiotowość osób niewidomych oraz słabowidzących, a także na znaczenie białej laski jako narzędzia mobilności i rozpoznawalnego symbolu. Pierwsze ogólnoświatowe obchody datuje się na 1970 r. Od 1992 r. Światowa Unia Niewidomych (World Blind Union) prowadzi działania na rzecz umocnienia rangi dnia w skali globalnej.

Skąd wzięła się „biała laska”?
Za popularyzatora białej laski uchodzi James Biggs, brytyjski fotograf, który po utracie wzroku w 1921 r. pomalował swoją drewnianą laskę na biało, by zwiększyć widoczność i bezpieczeństwo w ruchu ulicznym. Pomysł ten szybko się rozpowszechnił i stał się standardem rozpoznawczym na świecie.

15 października w USA: White Cane Safety Day
W 1964 r. Kongres USA upoważnił prezydenta do ogłoszenia 15 października Dniem Bezpieczeństwa Białej Laski (White Cane Safety Day). Pierwszą proklamację podpisał prezydent Lyndon B. Johnson. Dzień ten jest w USA obchodzony corocznie jako święto podkreślające osiągnięcia osób niewidomych oraz znaczenie białej laski.

Biała laska w polskich przepisach
W Polsce Prawo o ruchu drogowym (art. 42) stanowi, że osoba niewidoma poruszająca się samodzielnie po drodze ma obowiązek nieść białą laskę w sposób widoczny dla innych uczestników ruchu. Przepis ten podkreśla funkcję laski jako sygnału ostrzegawczego i prośby o szczególną ostrożność.

Jak wspierać niezależność – w skrócie
Rozpoznawaj białą laskę jako sygnał potrzeby bezpieczeństwa i przestrzeni do samodzielnego poruszania się.
Kierowco i pieszy: zachowuj szczególną ostrożność wobec osoby z białą laską – to globalnie promowany standard bezpieczeństwa.

Z okazji Międzynarodowego Dnia Białej Laski przypominamy, że Dział Zbiorów dla Niewidomych GBPiZS (ul. Konwiktorska 7) udostępnia m.in. zbiory brajlowskie, audiobooki w standardzie DAISY i w formacie Czytak oraz oferuje konsultacje z bibliotekarzami w zakresie doboru technologii i materiałów czytelniczych. Serdecznie zapraszamy! 😊

_{Źródło ilustracji: canva.com}

Szanowni czytelnicy! 😊

Z przyjemnością informujemy, że na stronie internetowej Biblioteki opublikowaliśmy październikowy numer Newslettera.

W tym miesiącu zapraszamy do lektury wydania poświęconego Nocy Bibliotek – ogólnopolskiej akcji promującej czytelnictwo i biblioteki. Tegoroczne hasło: „Do dzieła!” zachęca do aktywności, współtworzenia oraz odwagi w działaniu.

Serdecznie zapraszamy do lektury październikowego numeru. 😊

📄 Pobierz Newsletter