10 grudnia społeczność międzynarodowa obchodzi Dzień Praw Człowieka – święto ustanowione na pamiątkę przyjęcia Powszechnej deklaracji praw człowieka przez Zgromadzenie Ogólne ONZ 10 grudnia 1948 r. w Paryżu. Deklaracja, obejmująca 30 artykułów, stała się „wspólnym najwyższym celem wszystkich ludów i wszystkich narodów” i do dziś stanowi fundament współczesnego systemu ochrony praw człowieka.

„Human Rights: Our Everyday Essentials”

Tegoroczna kampania ONZ przebiega pod hasłem „Human Rights: Our Everyday Essentials” (Prawa człowieka – nasze codzienne niezbędniki). Podkreśla ono, że prawa człowieka nie są abstrakcyjnymi zapisami, lecz czymś, na czym opiera się codzienne poczucie bezpieczeństwa, godności i sprawczości – od dostępu do edukacji, przez warunki pracy, po możliwość korzystania z systemu zabezpieczenia społecznego.

W okresie niepewności społeczno-gospodarczej przypomnienie, że prawa człowieka są „niezbędnikami codzienności”, ma szczególną moc: pokazuje, że równość, sprawiedliwość, wolność i godność nie są luksusem, ale podstawą dobrze funkcjonującego społeczeństwa.

Prawa człowieka a praca i zabezpieczenie społeczne

Dla Głównej Biblioteki Pracy i Zabezpieczenia Społecznego Dzień Praw Człowieka ma naturalne powiązanie z zakresem naszych zbiorów. Powszechna deklaracja praw człowieka obejmuje bowiem nie tylko prawa obywatelskie i polityczne, ale również prawa ekonomiczne, społeczne i kulturalne – w tym te szczególnie ważne z perspektywy rynku pracy i systemu zabezpieczenia społecznego:

• prawo do zabezpieczenia społecznego (art. 22) – każdy, jako członek społeczeństwa, ma prawo do zabezpieczenia społecznego i realizacji praw koniecznych dla godnego życia;
• prawo do pracy (art. 23) – prawo do pracy, swobodnego wyboru zatrudnienia, sprawiedliwych i korzystnych warunków pracy, ochrony przed bezrobociem oraz do tworzenia i przystępowania do związków zawodowych;
• prawo do odpowiedniego standardu życia (art. 25) – obejmujące m.in. żywność, odzież, mieszkanie, opiekę zdrowotną i konieczne usługi społeczne oraz bezpieczeństwo w razie bezrobocia, choroby, niepełnosprawności czy starości.

To właśnie wokół tych zagadnień – pracy, rynku pracy, polityki społecznej, zabezpieczenia społecznego, przeciwdziałania ubóstwu i wykluczeniu – koncentrują się zbiory naszej Biblioteki oraz nasza codzienna działalność informacyjna, naukowa i edukacyjna.

Biblioteka jako przestrzeń praw człowieka

Biblioteki na całym świecie od lat podkreślają swoją rolę w promocji praw człowieka: zapewniają wolny i równy dostęp do informacji, wspierają rozwój kompetencji informacyjnych oraz tworzą bezpieczne, włączające przestrzenie dla wszystkich użytkowników, niezależnie od ich statusu społecznego, wieku, czy sytuacji życiowej.

Główna Biblioteka Pracy i Zabezpieczenia Społecznego – jako biblioteka naukowa działająca w obszarze pracy i zabezpieczenia społecznego – wspiera:

• badaczy i badaczki analizujących politykę rynku pracy, prawa pracownicze oraz systemy wsparcia społecznego,
• praktyków: pracowników administracji publicznej, instytucji rynku pracy, pomocy i integracji społecznej,
• studentów i studentki kierunków związanych z polityką społeczną, prawem pracy, ekonomią, socjologią,
• wszystkie osoby zainteresowane lepszym zrozumieniem tego, jak prawa człowieka przekładają się na codzienne życie – zwłaszcza w obszarze zatrudnienia, zabezpieczenia społecznego i ochrony przed wykluczeniem.

Dzień Praw Człowieka to dobra okazja, aby ponownie odczytać Powszechną deklarację praw człowieka – tym razem przez pryzmat zagadnień pracy i zabezpieczenia społecznego – oraz zastanowić się, jak wiedza, badania i praktyka społeczna mogą przyczynić się do pełniejszej realizacji praw człowieka w Polsce.

Zapraszamy do Głównej Biblioteki Pracy i Zabezpieczenia Społecznego na ul. Zabraniecką 8L – do miejsca, w którym prawa człowieka, praca i zabezpieczenie społeczne spotykają się na co dzień w nauce, debacie publicznej i praktyce zawodowej.

Korupcja to zjawisko, które podważa fundamenty demokratycznych społeczeństw, osłabia zaufanie do instytucji publicznych oraz wpływa negatywnie na jakość życia obywateli. Jej obecność utrudnia rozwój gospodarczy, zaburza równość szans i ogranicza dostęp do kluczowych usług publicznych, takich jak edukacja czy opieka zdrowotna. Dlatego tak ważne jest, by przeciwdziałać temu zjawisku nie tylko w skali globalnej, ale także lokalnej – w środowisku pracy, w instytucjach publicznych i w codziennych wyborach każdego z nas.

Międzynarodowy Dzień Przeciwdziałania Korupcji przypada corocznie 9 grudnia i został ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych 31 października 2003 r. jako wyraz globalnej solidarności w walce z korupcją oraz upamiętnienie przyjęcia Konwencji Narodów Zjednoczonych Przeciwko Korupcji. Dzień ten ma na celu przede wszystkim zwiększanie świadomości społecznej dotyczącej negatywnych skutków korupcji oraz promowanie uczciwości, przejrzystości i odpowiedzialności w życiu publicznym i prywatnym.

W kontekście ochrony praw pracowniczych, bezpieczeństwa socjalnego i funkcjonowania instytucji publicznych, przeciwdziałanie korupcji ma szczególne znaczenie. Instytucje takie jak Główna Biblioteka Pracy i Zabezpieczenia Społecznego stoją na straży dostępu do rzetelnej informacji oraz wspierają rozwój społeczeństwa obywatelskiego – a to wymaga przestrzegania najwyższych standardów etycznych i przejrzystości działania.

Dziś, w Międzynarodowy Dzień Przeciwdziałania Korupcji, zachęcamy wszystkich użytkowników i sympatyków Biblioteki do refleksji nad rolą, jaką uczciwość i transparentność odgrywają w naszej codziennej pracy i życiu publicznym. Tylko wspólnym wysiłkiem, poprzez edukację, wzmacnianie dobrych praktyk i świadome wybory, możemy budować społeczeństwo oparte na zaufaniu, poszanowaniu prawa i równości wobec niego.

W naszej Bibliotece znaleźć można bogate zasoby literatury prawniczej, społecznej i analitycznej dotyczące mechanizmów prawa pracy, zabezpieczenia społecznego, norm etycznych i zasad funkcjonowania instytucji publicznych. Materiały te pomagają zrozumieć, jak korupcja wpływa na życie jednostek i społeczności, oraz jak można jej przeciwdziałać poprzez wiedzę i świadome wybory.

Zachęcamy do odwiedzenia GBPiZS – zarówno stacjonarnie (na ul. Zabranieckiej 8L w Warszawie), jak i online – i skorzystania z zasobów, które wspierają edukację, refleksję i działania na rzecz uczciwości, transparentności i odpowiedzialności w życiu publicznym i prywatnym.

5 grudnia na całym świecie obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Wolontariusza – święto ustanowione przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 1985 roku. Jego celem jest docenienie wkładu wolontariuszy w rozwój społeczny i gospodarczy oraz zachęcanie państw i instytucji do wspierania działań wolontariackich.

W 2025 roku obchody odbywają się pod hasłem „Every Contribution Matters” – „Każdy wkład ma znaczenie”. To podkreślenie, że nie istnieje „zbyt mała” pomoc: liczy się każda osoba gotowa działać na rzecz innych oraz każda forma zaangażowania – od kilku godzin miesięcznie po wieloletnią współpracę. Każdy przejaw wolontariatu realnie wzmacnia wspólnoty i pomaga mierzyć się z wyzwaniami współczesnego świata. Tegoroczny Międzynarodowy Dzień Wolontariusza jest także globalnym początkiem Międzynarodowego Roku Wolontariuszy na rzecz Zrównoważonego Rozwoju (International Year of Volunteers for Sustainable Development – IVY 2026), podkreślającego rolę wolontariatu w realizacji Celów Zrównoważonego Rozwoju.

Wolontariat a obszary pracy i polityki społecznej

Wolontariusze wspierają działania pomocowe, edukacyjne, kulturalne, prozdrowotne i środowiskowe; towarzyszą osobom starszym i chorym, wspierają dzieci i młodzież, angażują się w działania na rzecz osób z doświadczeniem migracji, uchodźstwa czy bezdomności. Ich aktywność ma kluczowe znaczenie także w obszarach bliskich misji Głównej Biblioteki Pracy i Zabezpieczenia Społecznego:

• rynku pracy i integracji zawodowej,
• polityki społecznej i przeciwdziałania wykluczeniu, 
• pomocy osobom w trudnej sytuacji życiowej,
• rozwoju społeczeństwa obywatelskiego i organizacji pozarządowych.

W wielu instytucjach publicznych, organizacjach pozarządowych i inicjatywach lokalnych wolontariusze współtworzą system wsparcia osób zagrożonych ubóstwem, długotrwałym bezrobociem, niepełnosprawnością czy kryzysem zdrowia psychicznego. Ich praca, choć bezpłatna ,ma wymierny wpływ na jakość życia jednostek i całych społeczności.

Rola Głównej Biblioteki Pracy i Zabezpieczenia Społecznego

Jako biblioteka naukowa nadzorowana przez Ministerstwo Rodziny Pracy i Polityki Społecznej, Główna Biblioteka Pracy i Zabezpieczenia Społecznego gromadzi i udostępnia piśmiennictwo dotyczące m.in.:

• polityki społecznej i zabezpieczenia społecznego,
• rynku pracy, aktywizacji zawodowej i integracji społeczno-zawodowej,
• ekonomii społecznej i działalności organizacji pozarządowych,
• wolontariatu, partycypacji obywatelskiej i rozwoju społeczności lokalnych.

Dzięki temu Biblioteka jest zapleczem informacyjnym dla:

• organizacji prowadzących programy wolontariatu,
• instytucji rynku pracy i pomocy społecznej,
• badaczek i badaczy analizujących rolę wolontariatu w systemie polityki społecznej,
• osób zainteresowanych rozpoczęciem aktywności wolontariackiej.

Zapraszamy do korzystania z naszych zbiorów – zarówno w czytelni, na ul. Zabranieckiej 8L, jak i zdalnie, oraz do kontaktu z pracownikami Biblioteki w celu wyszukania specjalistycznych materiałów na temat wolontariatu i społeczeństwa obywatelskiego.

Z okazji Międzynarodowego Dnia Wolontariusza dziękujemy wszystkim wolontariuszkom i wolontariuszom za ich codzienne zaangażowanie. Życzymy satysfakcji z podejmowanych działań, siły do dalszej pracy oraz poczucia, że Wasz wkład naprawdę ma znaczenie – dla pojedynczych osób, lokalnych społeczności i dla całego systemu polityki społecznej. 😊

3 grudnia obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Osób z Niepełnosprawnościami – święto ustanowione przez Zgromadzenie Ogólne ONZ, którego celem jest przypominanie o prawach, godności i podmiotowości osób z niepełnosprawnościami oraz o konieczności usuwania barier utrudniających pełne uczestnictwo w życiu społecznym.

W 2025 roku hasło przewodnie obchodów brzmi: „Fostering disability-inclusive societies for advancing social progres” – „Budowanie społeczeństw włączających osoby z niepełnosprawnościami na rzecz postępu społecznego”. Temat ten podkreśla, że prawdziwy rozwój społeczny jest możliwy tylko wtedy, gdy wszystkie osoby, niezależnie od stanu zdrowia, sprawności czy rodzaju niepełnosprawności, mogą współdecydować, współtworzyć i korzystać z owoców wspólnej pracy.

Szacuje się, że z różnymi formami niepełnosprawności żyje na świecie około 1,3 miliarda osób. To ogromna część społeczeństwa, która wciąż zbyt często napotyka bariery architektoniczne, cyfrowe, komunikacyjne i mentalne – także na rynku pracy, w dostępie do edukacji, usług publicznych i ochrony zdrowia. Polska, ratyfikując w 2012 roku Konwencję ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami, zobowiązała się do systemowego znoszenia tych barier oraz do włączania perspektywy osób z niepełnosprawnościami we wszystkie polityki publiczne – od edukacji i rynku pracy, po ochronę zdrowia, kulturę i życie obywatelskie. Konwencja przypomina, że osoby z niepełnosprawnościami są pełnoprawnymi obywatelami, a nie „beneficjentami opieki”, i mają prawo do samodzielnego, godnego życia włączonego w społeczność.

Rola Głównej Biblioteki Pracy i Zabezpieczenia Społecznego

Główna Biblioteka Pracy i Zabezpieczenia Społecznego, jako biblioteka naukowa podległa Ministerstwu Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, gromadzi i udostępnia piśmiennictwo dotyczące m.in. rynku pracy, zabezpieczenia społecznego, polityki społecznej oraz zagadnień pokrewnych – w tym problematyki praw osób z niepełnosprawnościami, inkluzyjnej polityki społecznej, aktywizacji zawodowej i dostępności usług publicznych.

W strukturze Biblioteki działa również Dział Zbiorów dla Niewidomych, który rozwija ofertę skierowaną do osób z niepełnosprawnością wzroku. Dzięki specjalistycznym zbiorom i formom udostępniania informacji staramy się, aby wiedza była dostępna niezależnie od ograniczeń sensorycznych.

Biblioteka jako przestrzeń włączająca

Międzynarodowy Dzień Osób z Niepełnosprawnościami jest dla nas okazją, aby szczególnie mocno podkreślić znaczenie:

• języka, który nie wyklucza i szanuje podmiotowość osób z niepełnosprawnościami,
• dostępu do rzetelnej informacji na temat praw, form wsparcia, rozwiązań prawnych i dobrych praktyk,
• współpracy środowisk naukowych, administracji publicznej, organizacji pozarządowych i instytucji rynku pracy na rzecz pełnego włączenia społecznego.

Biblioteka jest miejscem, w którym specjaliści, praktycy i wszystkie osoby zainteresowane tematyką niepełnosprawności znajdą wiarygodne źródła wiedzy: od monografii i raportów badawczych, przez akty prawne i komentarze, po materiały edukacyjne i poradniki dla instytucji oraz pracodawców.

Szanowni czytelnicy! 😊

Z przyjemnością informujemy, że na stronie internetowej Biblioteki opublikowaliśmy listopadowy numer Newslettera.

W tym miesiącu zapraszamy do lektury wydania poświęconego działom merytorycznym naszej Biblioteki.

Serdecznie zapraszamy do lektury listopadowego numeru. 😊

📄 Pobierz Newsletter