20 listopada to data szczególna w kalendarzu organizacji zajmujących się prawami człowieka, polityką społeczną i edukacją. Tego dnia na całym świecie obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Praw Dziecka, ustanowiony jako rocznica przyjęcia przez Zgromadzenie Ogólne ONZ Konwencji o prawach dziecka w 1989 r. – dokumentu, który w sposób kompleksowy określa prawa dziecka i minimalne standardy ich ochrony. Polska była inicjatorem prac nad Konwencją, a ratyfikowała ją w 1991 r.

W Polsce ten sam dzień – 20 listopada – został w 2014 r. ustanowiony przez Sejm Ogólnopolskim Dniem Praw Dziecka, na wniosek Rzecznika Praw Dziecka, jako upamiętnienie 25. rocznicy przyjęcia Konwencji.

 

Konwencja o prawach dziecka – najważniejsze zasady

Konwencja przypomina, że dziecko jest podmiotem praw, a nie jedynie „przedmiotem opieki”. Do jej naczelnych zasad należą m.in.:

• zakaz dyskryminacji – każde dziecko ma takie same prawa, niezależnie od pochodzenia, wyznania, sytuacji materialnej czy stanu zdrowia,
• kierowanie się najlepszym interesem dziecka przy wszystkich działaniach władz publicznych i instytucji,
• prawo do życia, rozwoju i ochrony oraz zapewnienia warunków sprzyjających rozwojowi,
• prawo dziecka do wyrażania własnego zdania oraz wysłuchania jego opinii w sprawach, które go dotyczą – z uwzględnieniem wieku i dojrzałości.

 

Prawa dziecka w perspektywie pracy i zabezpieczenia społecznego

Z perspektywy Głównej Biblioteki Pracy i Zabezpieczenia Społecznego szczególnie ważne są te prawa dziecka, które dotyczą:

• wsparcia rodziny – systemu świadczeń, usług społecznych i polityki rodzinnej,
• ochrony przed ubóstwem i wykluczeniem społecznym,
• dostępu do edukacji i usług opiekuńczych,
• ochrony przed ekonomicznym wyzyskiem (np. nielegalną pracą dzieci),
• równości szans w obszarze zdrowia, edukacji i uczestnictwa społecznego.

To właśnie te zagadnienia są szeroko obecne w piśmiennictwie z zakresu pracy, polityki społecznej, zabezpieczenia społecznego i wsparcia rodziny, które gromadzi i udostępnia Biblioteka.

 

Zasoby GBPiZS dla badaczy, praktyków i studentów

Jako ogólnodostępna biblioteka naukowa działająca w resorcie odpowiedzialnym za rodzinę i politykę społeczną, GBPiZS gromadzi literaturę dotyczącą m.in.:

• polityki rodzinnej i systemu świadczeń na rzecz dzieci i rodzin,
• ochrony praw dziecka w systemie pomocy społecznej,
• rozwoju lokalnych systemów wsparcia rodziny i pieczy zastępczej,
• rynku pracy z perspektywy rodzicielstwa i godzenia ról zawodowych i rodzinnych.

 

Międzynarodowy Dzień Praw Dziecka i Ogólnopolski Dzień Praw Dziecka to okazja, by przypomnieć, że prawa dziecka nie są kategorią abstrakcyjną – przekładają się na konkretne rozwiązania prawne, instytucjonalne i praktyki codziennej pracy z dziećmi i rodzinami. 20 listopada zachęcamy do refleksji nad tym, jak w praktyce – w rodzinie, instytucjach i polityce publicznej – realizowane są prawa dziecka, oraz jak wiedza naukowa i profesjonalna może wspierać ich lepszą ochronę.

 

W dniach 17-18 listopada 2025 r. przedstawiciele Głównej Biblioteki Pracy i Zabezpieczenia Społecznego uczestniczyli w „Konferencji użytkowników Połączonych katalogów oraz chętnych do przyłączenia”, zorganizowanej przez Bibliotekę Narodową w Warszawie. Obrady i warsztaty odbywały się w siedzibie głównej BN przy al. Niepodległości 213 oraz w Pałacu Rzeczypospolitej przy pl. Krasińskich.

 

Cel i charakter konferencji

Konferencja była poświęcona rozwojowi Połączonych Katalogów Biblioteki Narodowej, wymianie doświadczeń między instytucjami już pracującymi w systemie Alma oraz tymi, które rozważają przyłączenie. W programie znalazły się zarówno wystąpienia dyrektorów i specjalistów z Biblioteki Narodowej, a także z bibliotek uniwersyteckich, technicznych, wojewódzkich i gminnych, jak i praktyczne warsztaty adresowane do osób na co dzień zajmujących się katalogowaniem, udostępnianiem zbiorów oraz pracą z danymi bibliograficznymi.

 

Część plenarna – doświadczenia różnych typów bibliotek

Część merytoryczną 17 listopada otworzyło wystąpienie dyrektora Biblioteki Narodowej dr. Tomasza Makowskiego pt. „Połączone Katalogi Biblioteki Narodowej”, prezentujące założenia, skalę i kierunki rozwoju przedsięwzięcia.  Następnie Kacper Trzaska, zastępca dyrektora BN, omówił efektywne wykorzystanie funkcjonalności Almy w codziennej pracy, zwracając uwagę na możliwości systemu w zakresie optymalizacji procesów bibliotecznych.

 

W kolejnych wystąpieniach zaprezentowano studia przypadku:

* Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie przedstawiła swoje zbiory w Połączonych Katalogach i doświadczenia z integracją rozbudowanej sieci bibliotecznej.

* Reprezentantka firmy Clarivate, Tanya Tolubayev, omówiła współpracę Biblioteki Narodowej z dostawcą systemu Alma i działania podejmowane w celu jak najlepszego zaspokojenia potrzeb polskich bibliotek.

 

Następnie odbył się blok poświęcony wdrożeniom w różnych typach instytucji:

* w bibliotekach uniwersyteckich – w Bibliotece Głównej Politechniki Warszawskiej, a także w Bibliotece Uniwersyteckiej we Wrocławiu,

* w bibliotece wojewódzkiej – w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej im. Emilii Sukertowej-Biedrawiny w Olsztynie,

* w bibliotece gminnej – w Gminnej Bibliotece Publicznej w Siemieniu.

 

Różnorodność przedstawionych przykładów pokazała, że wspólny ekosystem katalogowy może być dostosowany do potrzeb bardzo odmiennych instytucji – od dużych sieci bibliotecznych po niewielkie jednostki samorządowe.

 

Program towarzyszący – BN od środka

Uczestnicy konferencji mieli również możliwość poznania Biblioteki Narodowej „od zaplecza”. Zorganizowano zwiedzanie budynku BN (w dwóch grupach) z komentarzem dr. Macieja Szablewskiego, pełnomocnika dyrektora ds. międzynarodowych.

Wieczorna część programu odbyła się w Pałacu Rzeczypospolitej, gdzie:

* zorganizowano zwiedzanie wystawy stałej i samego Pałacu,

* odbyło się oprowadzanie kuratorskie po wystawie „Jam posełkini jego. Język i emocje polskiego średniowiecza” prowadzone przez kuratora dr. Łukasza Kozaka,

* zaplanowano spotkanie sieciujące i przyjęcie w Sali Kariatyd.

Elementy te sprzyjały nieformalnej wymianie doświadczeń między pracownikami różnych typów bibliotek oraz budowaniu sieci kontaktów.

 

Dzień warsztatowy – praktyka katalogowania i pracy w Almie

Drugi dzień konferencji (18 listopada) miał charakter w pełni warsztatowy i został podzielony na cztery sesje tematyczne oraz prezentacje digitalizacji i konserwacji zbiorów BN.

 

Warsztaty obejmowały m.in.:

* katalogowanie różnych typów zbiorów – książek i artykułów, czasopism, map, audiobooków, e-booków, zbiorów ikonograficznych, dźwiękowych, filmów, rękopisów, starych druków oraz druków ulotnych;

* pracę w systemie Alma:

• sporządzanie raportów statystycznych i wykazów kontrolnych,
• przeprowadzanie skontrum i ubytkowania,
• deduplikację rekordów,
• modyfikowanie i usuwanie rekordów bibliograficznych i wzorcowych,
• korzystanie z szablonów rekordów zasobu, egzemplarza i bibliograficznych,
• wyszukiwanie rekordów i tworzenie z nich zestawów;

* wykorzystanie narzędzi cyfrowych – m.in. warsztat „Jak wykorzystać asystenta AI przy katalogowaniu książek i artykułów w Almie?” oraz prezentacja aplikacji dla czytelników i sposobów prezentowania nowości i popularnych serii wydawniczych w Primo.

 

Uzupełnieniem programu były prezentacje digitalizacji i konserwacji zbiorów Biblioteki Narodowej, prowadzone w małych grupach przez specjalistów z BN. Uczestnicy mogli zapoznać się z organizacją prac w tych obszarach oraz z wykorzystywaną infrastrukturą.

 

Znaczenie konferencji dla Głównej Biblioteki Pracy i Zabezpieczenia Społecznego

Udział przedstawicieli Głównej Biblioteki Pracy i Zabezpieczenia Społecznego w konferencji pozwolił:

* zaktualizować wiedzę na temat rozwoju Połączonych Katalogów Biblioteki Narodowej i kierunku zmian w krajowym ekosystemie bibliotecznym,

* poznać dobre praktyki wdrożeń systemu Alma w bibliotekach różnego typu – od dużych ośrodków akademickich po mniejsze instytucje publiczne,

* rozszerzyć kompetencje warsztatowe w zakresie katalogowania zróżnicowanych typów dokumentów, deduplikacji i pracy z rekordami w systemie zintegrowanym,

* nawiązać kontakty robocze z osobami odpowiedzialnymi za wdrożenia i rozwój systemu w innych bibliotekach, co w przyszłości może przełożyć się na wymianę doświadczeń i współpracę.

 

Z perspektywy biblioteki specjalistycznej, obsługującej przede wszystkim środowisko naukowe i praktyków z zakresu pracy, zabezpieczenia społecznego i polityki społecznej, szczególnie ważne okazały się treści dotyczące jakości i spójności danych bibliograficznych oraz wykorzystania nowych narzędzi (w tym rozwiązań AI) w procesach katalogowania.

 

Konferencja użytkowników Połączonych katalogów BN była dla naszej Biblioteki cenną okazją do wzmocnienia kompetencji zespołu, lepszego zrozumienia kierunków rozwoju systemów bibliotecznych w Polsce oraz do refleksji nad dalszym doskonaleniem pracy z czytelnikami i zasobami.

W dniach 13–14 listopada 2025 r. na Wydziale Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu odbyła się ogólnopolska konferencja naukowa „Archiwiści, bibliotekarze i muzealnicy wobec wyzwań i sytuacji kryzysowych”. Organizatorami wydarzenia były: Zakład Archiwistyki Wydziału Historii UAM, Archiwum Państwowe w Poznaniu oraz Biblioteka Kórnicka Polskiej Akademii Nauk. Celem konferencji była refleksja nad rolą archiwistów, bibliotekarzy i muzealników jako „strażników pamięci” w obliczu różnego rodzaju kryzysów – od zagrożeń dla zbiorów po wyzwania natury organizacyjnej i społecznej. W programie znalazły się bloki tematyczne poświęcone m.in.:

• przygotowaniu instytucji pamięci do sytuacji kryzysowych,
• kształceniu i rozwojowi kadr archiwalnych, bibliotecznych i muzealnych,
• zabezpieczaniu i ewakuacji zbiorów,
• etosowi zawodowemu i postawom wobec ochrony dziedzictwa,
• statusowi zawodowemu pracowników instytucji kultury.

 

Wystąpienie przedstawiciela Głównej Biblioteki Pracy i Zabezpieczenia Społecznego

Drugiego dnia obrad, 14 listopada 2025 r., Główną Bibliotekę Pracy i Zabezpieczenia Społecznego reprezentował dr Mieczysław Kopeć, pracownik naukowy naszej Biblioteki.

Swój udział w konferencji nasz przedstawiciel relacjonuje następująco:

„W dniach 13-14.11.2025 r. uczestniczyłem w konferencji naukowej Archiwiści, bibliotekarze i muzealnicy wobec wyzwań i sytuacji kryzysowych. Przedstawiony przeze mnie referat „Edward Chwalewik kierownik biblioteki przy Ministerstwie Pracy i Opieki Społecznej w latach 1920 – 1952” zapoznał słuchaczy z działalnością bibliotekoznawczą i ekspercką z dziedziny historii księgozbiorów, wskazanego w tytule bibliofila i organizatora zbiorów Głównej Biblioteki Pracy i Zabezpieczenia Społecznego. Całość wykładu ujęta została w kontekst odzyskiwania polskich zbiorów bibliotecznych ze wsparciem Edwarda Chwalewika, utraconych w wyniku grabieży rozbiorowych i wojennych. Referaty, wystąpienia i rozmowy w kuluarach konferencji toczyły się zgodnie z oczekiwaniami wokół szeroko rozumianych zagadnień kryzysowych dotyczących zbiorów stanowiących dziedzictwo narodowe, a w tym zasad ich przechowywania oraz sposobów odzyskiwania strat np. wojennych.”

Temat jego wystąpienia bezpośrednio nawiązuje do początków naszej instytucji. Edward Chwalewik (1873–1956) – wybitny bibliotekarz, bibliofil i historyk książki, współzałożyciel Towarzystwa Bibliofilów Polskich oraz Towarzystwa Miłośników Ekslibrisu, był twórcą i pierwszym kierownikiem biblioteki przy ówczesnym Ministerstwie Pracy i Opieki Społecznej, stanowiącej zalążek dzisiejszej Głównej Biblioteki Pracy i Zabezpieczenia Społecznego. Edward Chwalewik kierował w latach 1920-1952 Biblioteką Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej, odpowiadając zarówno za rozwój księgozbioru, jak i za kształtowanie jej profilu jako wyspecjalizowanej biblioteki resortowej. W okresie międzywojennym była ona uznawana za jedną z najlepiej rozwiniętych bibliotek specjalistycznych w Polsce. Referat dr. Mieczysława Kopcia przywołał więc postać niezwykle istotną nie tylko dla historii polskiego bibliotekarstwa, lecz także dla tożsamości instytucjonalnej naszej Biblioteki, ukazując ją w szerszym kontekście ochrony dziedzictwa kulturowego.

 

Edward Chwalewik w zbiorach GBPiZS

Postać Edwarda Chwalewika obecna jest również w zasobach Głównej Biblioteki Pracy i Zabezpieczenia Społecznego. W naszej Bibliotece Cyfrowej udostępniamy m.in. publikację „Edward Chwalewik: z moich wspomnień o zbieractwie”, która przybliża jego działalność kolekcjonerską oraz zainteresowania bibliofilskie. Dzięki wystąpieniu dr. Mieczysława Kopcia na konferencji w Poznaniu historia tej wyjątkowej postaci została przedstawiona szerokiemu gronu archiwistów, bibliotekarzy i muzealników z całej Polski, a jednocześnie podkreślona została ponadstuletnia tradycja naszej Biblioteki jako instytucji towarzyszącej rozwojowi polityki pracy i zabezpieczenia społecznego w Polsce.

 

Znaczenie udziału GBPiZS w konferencji

Udział Głównej Biblioteki Pracy i Zabezpieczenia Społecznego w konferencji „Archiwiści, bibliotekarze i muzealnicy wobec wyzwań i sytuacji kryzysowych” był nie tylko okazją do zaprezentowania badań nad historią naszej instytucji, lecz także możliwością włączenia się w ogólnopolską dyskusję o roli profesjonalnych kadr w ochronie dziedzictwa w czasach dynamicznych przemian społecznych i gospodarczych.

Dziękujemy Organizatorom za zaproszenie oraz stworzenie przestrzeni do wymiany doświadczeń pomiędzy archiwistami, bibliotekarzami i muzealnikami, a wszystkich zainteresowanych historią Biblioteki przy Ministerstwie Pracy i Opieki Społecznej oraz osobą Edwarda Chwalewika zapraszamy do korzystania z naszych zbiorów – zarówno w siedzibie GBPiZS, jak i online w Bibliotece Cyfrowej.

 

17 listopada społeczność akademicka na całym świecie obchodzi Międzynarodowy Dzień Studenta – święto, które upamiętnia odwagę studentów i przypomina o znaczeniu równego dostępu do edukacji.

 

Skąd wziął się Międzynarodowy Dzień Studenta?

Korzenie święta sięgają tragicznych wydarzeń z 1939 r. w Pradze. Po demonstracjach przeciwko nazistowskiej okupacji Czechosłowacji niemieckie władze zamknęły czeskie uczelnie, a ponad 1200 studentów zostało aresztowanych i wysłanych do obozów koncentracyjnych. 17 listopada bez procesu rozstrzelano dziewięciu przedstawicieli środowiska akademickiego.

W 1941 r. w Londynie, na posiedzeniu międzynarodowej rady studenckiej, 17 listopada ogłoszono Międzynarodowym Dniem Studenta – dniem pamięci o ofiarach represji oraz symbolem sprzeciwu wobec totalitaryzmu i obrony wolności akademickiej.

Wydarzenia z 1939 r. są też trwale związane z historią aksamitnej rewolucji – 17 listopada 1989 r. studenckie demonstracje w Pradze stały się początkiem przemian prowadzących do pokojowego upadku reżimu komunistycznego w Czechosłowacji.

 

Święto studentów dziś

Dziś Międzynarodowy Dzień Studenta jest okazją do wyrażenia solidarności ze studentami na całym świecie oraz zwrócenia uwagi na wyzwania, z jakimi mierzy się młodzież akademicka: warunki studiowania, sytuacja materialna, zdrowie psychiczne czy dostępność edukacji. W wielu krajach dzień ten jest wykorzystywany do debat, spotkań i działań na rzecz praw studentów oraz jakości szkolnictwa wyższego.

 

GBPiZS a społeczność studencka

Główna Biblioteka Pracy i Zabezpieczenia Społecznego jest specjalistyczną, ogólnodostępną biblioteką naukową w Warszawie, nadzorowaną przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Gromadzimy zbiory z zakresu pracy, polityki społecznej, zabezpieczenia społecznego oraz zagadnień pokrewnych.

Wśród użytkowników Biblioteki ważne miejsce zajmują studenci, magistranci i doktoranci, a także pracownicy naukowi i administracji publicznej zainteresowani problematyką szeroko pojętej pracy i spraw socjalnych.

Z okazji Międzynarodowego Dnia Studenta Główna Biblioteka Pracy i Zabezpieczenia Społecznego składa wszystkim Studentkom i Studentom życzenia niegasnącej ciekawości świata, satysfakcji z podejmowanych studiów oraz odwagi w kształtowaniu własnej drogi zawodowej.

Zapraszamy do korzystania z naszych zbiorów i usług – zarówno w siedzibie Biblioteki na Zabranieckiej 8L, jak i online 💻, oraz do traktowania GBPiZS jako stałego partnera w naukowej i zawodowej drodze związanej z pracą, polityką społeczną i zabezpieczeniem społecznym.

 

Szanowni Czytelnicy 😊

Przypominamy, że zostały opublikowane listy nabytków książkowych Głównej Biblioteki Pracy i Zabezpieczenia Społecznego.

Publikacje dotyczą zagadnień:

SIERPIEŃ 2025:  

• Badań operacyjnych
• Centrum Usług Społecznych  
• Deinstytucjonalizacji usług społecznych
• Deinstytucjonalizacji usług społecznych dla osób niesamodzielnych
• Deinstytucjonalizacji usług społecznych dla osób w kryzysie bezdomności
• Deinstytucjonalizacji usług społecznych dla osób z niepełnosprawnościami
• Deinstytucjonalizacji usług społecznych dla osób z problemami psychicznymi
• Deinstytucjonalizacji usług społecznych dla seniorów
• Deinstytucjonalizacji usług społecznych w gminach
• Deinstytucjonalizacji usług społecznych w pieczy zastępczej  
• Elementów statystyki opisowej  
• Etykiety zawodowej i protokołu dyplomatycznego  
• Portretów w polityce społecznej  
• Uwarunkowań popytu na pracę  
• Wypalenia zawodowego  
• Zatrudniania cudzoziemców

 

WRZESIEŃ 2025:  

• Dylematów konceptualizacji społecznej nieodpowiedzialności przedsiębiorstwa  
• Elastyczności poznawczej a zmęczenia przewlekłego żołnierzy zawodowych Wojska Polskiego  
• Gospodarstw domowych i ich decyzji w zakresie oszczędności oraz inwestycji alternatywnych  
• Inżynierii zarządzania: cyfryzacji produkcji  
• Kontekstów zarządzania i innych nauk społecznych: inspiracji dla studentów i doktorantów  
• Kultur analogowych: jak uczyć się, pracować i przeżyć w cyfrowym świecie  
• Najnowszego Orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego w kwestii zabezpieczenia społecznego  
• Ochrony praw człowieka w sektorze prywatnym w Rzeczypospolitej Polskiej  
• Odpowiedzialności dyscyplinarnej urzędników  
• Pracy zespołowej: organizacji czasu, motywacji, komunikacji i sztucznej inteligencji 
• Szans i zagrożeń przemian społeczno-gospodarczych w zrównoważonym rozwoju
• Teoretycznego i empirycznego ujęcia konwergencji (zbieżności, upodabniania się) gospodarstw domowych w Unii Europejskiej  
• Wykorzystania innowacyjnych technologii informacyjnych i komunikacyjnych w zarządzaniu organizacjami funkcjonującymi w niestabilnym środowisku  
• Zagadnień prawa medycznego dla studentów kierunków medycznych i osób wykonujących zawody medyczne  
• Zarządzania i zapewnienia bezpieczeństwa we współczesnych organizacjach  
• Zawodu kosmetyczki i kosmetologa: aspektów prawnych i organizacyjnych  
• Zielonej gospodarki: teorii, praktyki i wyzwań współczesności

 

Wykaz nabytków znajdą Państwo wchodząc na naszą stronę i klikając w następujące zakładki:

👉 Zbiory 👉 Książki 👉 Nabytki 2025 👉 Sierpień 2025

https://www.gbpizs.gov.pl/zbiory/ksiazki/nabytki-2025/sierpien-2025/

 

👉 Zbiory 👉 Książki 👉 Nabytki 2025 👉 Wrzesień 2025

https://www.gbpizs.gov.pl/zbiory/ksiazki/nabytki-2025/wrzesien-2025/

 

Zapraszamy do odwiedzin stacjonarnych 🏢 na ul. Zabranieckiej 8L i online 💻

Biblioteka cyfrowa 👉 http://bc.gbpizs.gov.pl/dlibra