W minioną sobotę, 4 lipca, obchodzony był Międzynarodowy Dzień Spółdzielczości. To coroczna okazja do przypomnienia roli spółdzielni w życiu społecznym i gospodarczym oraz do refleksji nad tym, jak wspólne działanie może wzmacniać lokalne wspólnoty, rynek pracy i poczucie odpowiedzialności za dobro wspólne.

Tegoroczne obchody odbyły się pod hasłem „Cooperatives for a peaceful world”. W centrum tego przesłania znajduje się zaufanie: między członkami organizacji, pracownikami, instytucjami i społecznościami. Spółdzielczość pokazuje, że działalność ekonomiczna może być oparta na współodpowiedzialności, uczestnictwie i długofalowym myśleniu o potrzebach ludzi.

Dla Głównej Biblioteki Pracy i Zabezpieczenia Społecznego temat spółdzielczości jest szczególnie bliski, ponieważ łączy zagadnienia pracy, prawa, polityki społecznej, ekonomii społecznej, aktywizacji zawodowej, zabezpieczenia społecznego i lokalnego rozwoju. W polskim kontekście ważne miejsce zajmują także spółdzielnie socjalne, które łączą działalność gospodarczą z reintegracją społeczną i zawodową osób potrzebujących wsparcia.

Spółdzielczość opiera się na dobrowolnym zrzeszaniu osób, które wspólnie prowadzą działalność w interesie swoich członków i otoczenia społecznego. Jej znaczenie wykracza poza samą organizację pracy czy usług: dotyczy także uczestnictwa, odpowiedzialności, samopomocy, solidarności i demokratycznego współdecydowania.

W Polsce spółdzielczość ma długą i zróżnicowaną tradycję. Rozwijała się już na ziemiach polskich w XIX wieku, obejmując między innymi inicjatywy spożywców, banki ludowe, kasy oszczędnościowo-pożyczkowe, spółdzielnie pracy, mleczarskie i mieszkaniowe. Współcześnie szczególnie ważnym obszarem pozostaje spółdzielczość socjalna, która łączy działalność gospodarczą z reintegracją społeczną i zawodową osób potrzebujących wsparcia.

Spółdzielczość można badać z wielu perspektyw: historycznej, ekonomicznej, prawnej, socjologicznej, administracyjnej i praktycznej. Warto pytać o jej wpływ na rynek pracy, usługi społeczne, relacje w lokalnych wspólnotach, modele zarządzania oraz mechanizmy włączania osób zagrożonych wykluczeniem. 

Zachęcamy do korzystania ze zbiorów GBPiZS poświęconych pracy, polityce społecznej i zabezpieczeniu społecznemu. W katalogu Biblioteki, bibliografiach, zestawieniach bibliograficznych i zasobach cyfrowych można szukać publikacji dotyczących m.in. spółdzielczości, ekonomii społecznej, zatrudnienia, integracji społecznej, prawa pracy oraz rozwoju lokalnego.