28 kwietnia obchodzony jest Światowy Dzień Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Pracy, a równolegle – Międzynarodowy Dzień Pamięci Ofiar Wypadków przy Pracy i Chorób Zawodowych. To data, która łączy dwa ważne wymiary refleksji nad pracą: troskę o zapobieganie zagrożeniom oraz pamięć o osobach, które straciły zdrowie lub życie w związku z wykonywaną pracą. Międzynarodowa Organizacja Pracy wskazuje 28 kwietnia jako dzień poświęcony promocji zapobiegania wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym na świecie. 

W 2026 roku obchody Światowego Dnia Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Pracy koncentrują się na haśle: „Jak tam w pracy? Zdrowe środowisko psychospołeczne to podstawa”. Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy podkreśla, że temat tegorocznych obchodów dotyczy psychospołecznego środowiska pracy i jego wpływu na zdrowie psychiczne pracowników. To przypomnienie, że bezpieczeństwo pracy nie ogranicza się wyłącznie do ochrony przed czynnikami fizycznymi, chemicznymi czy technicznymi. Obejmuje również sposób organizacji zadań, przejrzystość ról, tempo pracy, komunikację, relacje w zespole, wsparcie przełożonych oraz kulturę instytucji.

Ten kierunek refleksji jest szczególnie bliski współczesnym badaniom nad pracą. Międzynarodowa Organizacja Pracy zwraca uwagę, że warunki psychospołeczne zależą nie tylko od tego, co człowiek wykonuje, lecz także od tego, jak praca jest projektowana, organizowana i zarządzana. Nadmierne wymagania, niejasne obowiązki, brak wsparcia czy niewłaściwe procedury mogą wpływać na zdrowie pracowników, funkcjonowanie organizacji i szersze koszty społeczne.

28 kwietnia ma również wymiar pamięci. W tradycji związkowej dzień ten obchodzony jest jako Międzynarodowy Dzień Pamięci Ofiar Wypadków przy Pracy i Chorób Zawodowych; CIOP-PIB wskazuje, że obchody związkowe są koordynowane przez Międzynarodową Konfederację Związków Zawodowych. W Polsce obchody 28 kwietnia zostały zainicjowane w 1991 roku przez NSZZ „Solidarność”. Z kolei uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z 9 lipca 2003 roku ustanowiono 28 kwietnia Dniem Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Pracy.

Dla Głównej Biblioteki Pracy i Zabezpieczenia Społecznego temat bezpieczeństwa pracy jest naturalną częścią obszaru, w którym Biblioteka od lat wspiera czytelników, badaczy i praktyków. Misją GBPiZS jest zapewnianie i promowanie dostępu do źródeł informacji potrzebnych w działaniach na rzecz rozwoju ekonomicznego i postępu społecznego, a zbiory Biblioteki obejmują różne aspekty pracy: prawne, ekonomiczne, socjalne, psychologiczne i socjologiczne, a także zagadnienia polityki społecznej oraz zabezpieczenia społecznego.

W katalogu i zbiorach Biblioteki można znaleźć publikacje dotyczące m.in. bezpieczeństwa i higieny pracy, prawa pracy, wypadków przy pracy, chorób zawodowych, ergonomii, psychospołecznych czynników ryzyka, stresu zawodowego, mobbingu, organizacji pracy, zarządzania zasobami ludzkimi, prewencji, ubezpieczeń społecznych oraz ochrony zdrowia pracowników. Tak szeroka perspektywa pozwala łączyć wiedzę prawną, społeczną, psychologiczną i ekonomiczną, a więc dokładnie te obszary, które są potrzebne do odpowiedzialnego myślenia o bezpiecznym środowisku pracy.

Szczególną pomocą w prowadzeniu kwerend może być Bibliografia Ekonomicznych i Społecznych Zagadnień Pracy, wydawana od 1964 roku i obejmująca piśmiennictwo za lata 1962–2023; roczniki za lata 2007–2023 są udostępniane online, a z pozostałych tomów można korzystać na miejscu w czytelni. Od 2012 roku ustawodawstwo dotyczące ekonomicznych i społecznych zagadnień pracy prezentowane jest także w odrębnej publikacji bibliograficznej.

Z okazji 28 kwietnia zachęcamy do korzystania z zasobów Głównej Biblioteki Pracy i Zabezpieczenia Społecznego: katalogu online, Biblioteki Cyfrowej GBPiZS, bibliografii, zestawień tematycznych oraz pomocy informacyjnej pracowników Biblioteki. Nasze zbiory mogą być punktem wyjścia zarówno do pracy naukowej, jak i do analiz eksperckich, działań administracji publicznej, przygotowywania szkoleń, opracowań, programów profilaktycznych czy własnego poszerzania wiedzy o pracy i zabezpieczeniu społecznym.

Zapraszamy wszystkich zainteresowanych tematyką pracy, polityki społecznej, prawa pracy, zdrowia pracowników i bezpieczeństwa zawodowego do odwiedzenia Biblioteki oraz korzystania z jej zasobów. Wiedza o pracy jest jednym z warunków jej odpowiedzialnego organizowania – a pamięć o ofiarach wypadków i chorób zawodowych zobowiązuje do stałego namysłu nad tym, jak tworzyć środowisko pracy bezpieczne, zdrowe i godne człowieka.