Co roku 4 stycznia – w rocznicę urodzin Louisa Braille’a – obchodzimy Światowy Dzień Braille’a, ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ, by przypominać o znaczeniu dostępności informacji dla osób niewidomych i słabowidzących.

System pisma punktowego opracowany przez Braille’a to przełomowe osiągnięcie w historii komunikacji – narzędzie, które umożliwiło milionom osób z dysfunkcją wzroku samodzielne czytanie i pisanie, a tym samym realny udział w edukacji, kulturze, życiu zawodowym i społecznym. Współcześnie brajlowskie zapisy mają nie tylko formę wypukłych znaków na papierze – obejmują także formaty cyfrowe i urządzenia brajlowskie wykorzystywane w technologii wspomagającej. W dobie postępującej cyfryzacji Światowy Dzień Braille’a przypomina o potrzebie projektowania rozwiązań dostępnych dla wszystkich – w tym takich, które uwzględniają potrzeby osób niewidomych i niedowidzących.

W Głównej Bibliotece Pracy i Zabezpieczenia Społecznego temat dostępności jest obecny nie tylko w sferze deklaratywnej, ale i praktycznej. Dział Zbiorów dla Niewidomych GBPiZS od ponad sześciu dekad gromadzi, opracowuje i udostępnia literaturę dostosowaną do potrzeb czytelników z niepełnosprawnością wzroku – zarówno w alfabecie Braille’a, jak i w formatach cyfrowych, dźwiękowych oraz drukiem powiększonym. Zbiory DZdN obejmują m.in. książki mówione (w tym w standardzie DAISY i w formacie Czytak, a także nagrania na nośnikach), książki brajlowskie, teksty cyfrowe możliwe do odczytu na monitorze brajlowskim lub mową syntetyczną, zbiory tyflologiczne (publikacje naukowe i popularnonaukowe, czasopisma oraz prace dyplomowe dotyczące rehabilitacji i społecznego funkcjonowania osób z dysfunkcją wzroku), filmy z audiodeskrypcją oraz płyty muzyczne.

Światowy Dzień Braille’a to dla nas także okazja do refleksji nad znaczeniem równego dostępu do wiedzy oraz do przypomnienia, że biblioteka naukowa – zwłaszcza ta, która służy społeczeństwu – ma obowiązek być miejscem inkluzywnym, wrażliwym na potrzeby różnych grup czytelników.

Zachęcamy do zapoznania się z ofertą Działu Zbiorów dla Niewidomych na ul. Konwiktorskiej 7 oraz do śledzenia naszych inicjatyw na rzecz dostępności i edukacji włączającej. 😊

Szanowni czytelnicy! 😊

Z przyjemnością informujemy, że na stronie internetowej Biblioteki opublikowaliśmy grudniowy numer Newslettera.

W tym miesiącu zapraszamy do lektury wydania poświęconego jubileuszowi biuletynu.

Serdecznie zapraszamy do lektury grudniowego numeru. 😊

📄 Pobierz Newsletter

17 grudnia 2025 r. spotkaliśmy się przy wigilijnym stole, by na chwilę zwolnić i pobyć razem, w nastroju, którego nie da się pomylić z żadnym innym: trochę ciszej niż zwykle, a jednocześnie cieplej i bardziej serdecznie. Był to czas życzeń, rozmów i uważnego zatrzymania się na chwilę po intensywnym roku. W tym wyjątkowym dniu gościliśmy w naszej Bibliotece Profesora Sebastiana Gajewskiego, Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

To świąteczne spotkanie stało się także naturalną okazją do krótkiego podsumowania tego, co w 2025 roku było dla nas szczególnie ważne. Justyna Garbarczyk, Dyrektor GBPiZS, omówiła działalność obu działów Biblioteki, podkreślając rozwój Biblioteki Cyfrowej, działalność wydawniczą oraz to, co nas rozwija najbardziej – udział pracowników w licznych konferencjach, seminariach i spotkaniach. Zwróciła też uwagę, że choć nasz zespół nie jest liczny, działamy równolegle na wielu obszarach – po to, by zbiory GBPiZS były jak najłatwiej dostępne dla czytelników z każdego miejsca na świecie.

W swoim wystąpieniu Minister Sebastian Gajewski zaznaczył, że dobra współpraca zaczyna się od dialogu i podkreślił, że w GBPiZS – oraz w osobie Dyrektor Biblioteki – dostrzega otwartość na taką rozmowę. Z ciepłem mówił również o tym, co w naszej codziennej pracy bywa „niewidoczne”, a ma ogromne znaczenie dla osób korzystających z Biblioteki: o katalogowaniu artykułów z czasopism oraz o działalności bibliograficznej GBPiZS (w tym bibliografiach monotematycznych i osobowych), ważnej dla środowiska naukowego zajmującego się prawem pracy, zabezpieczeniem społecznym i polityką społeczną. Na zakończenie dołączył do życzeń świątecznych i podziękował całemu zespołowi GBPiZS za zaangażowanie, dokładność i konsekwencję w pracy.

A my – w tym przedświątecznym czasie – chcemy powiedzieć jedno: zapraszamy do GBPiZS. Jeśli szukają Państwo sprawdzonych źródeł, literatury naukowej, bibliografii i wsparcia w pracy badawczej, jesteśmy do dyspozycji. Wierzymy, że biblioteka jest trochę jak dom: ma swoje półki, swoje historie i swoje miejsce dla każdego, kto chce czytać, szukać i rozumieć więcej.

Wesołych, spokojnych Świąt! 🎄

10 grudnia społeczność międzynarodowa obchodzi Dzień Praw Człowieka – święto ustanowione na pamiątkę przyjęcia Powszechnej deklaracji praw człowieka przez Zgromadzenie Ogólne ONZ 10 grudnia 1948 r. w Paryżu. Deklaracja, obejmująca 30 artykułów, stała się „wspólnym najwyższym celem wszystkich ludów i wszystkich narodów” i do dziś stanowi fundament współczesnego systemu ochrony praw człowieka.

„Human Rights: Our Everyday Essentials”

Tegoroczna kampania ONZ przebiega pod hasłem „Human Rights: Our Everyday Essentials” (Prawa człowieka – nasze codzienne niezbędniki). Podkreśla ono, że prawa człowieka nie są abstrakcyjnymi zapisami, lecz czymś, na czym opiera się codzienne poczucie bezpieczeństwa, godności i sprawczości – od dostępu do edukacji, przez warunki pracy, po możliwość korzystania z systemu zabezpieczenia społecznego.

W okresie niepewności społeczno-gospodarczej przypomnienie, że prawa człowieka są „niezbędnikami codzienności”, ma szczególną moc: pokazuje, że równość, sprawiedliwość, wolność i godność nie są luksusem, ale podstawą dobrze funkcjonującego społeczeństwa.

Prawa człowieka a praca i zabezpieczenie społeczne

Dla Głównej Biblioteki Pracy i Zabezpieczenia Społecznego Dzień Praw Człowieka ma naturalne powiązanie z zakresem naszych zbiorów. Powszechna deklaracja praw człowieka obejmuje bowiem nie tylko prawa obywatelskie i polityczne, ale również prawa ekonomiczne, społeczne i kulturalne – w tym te szczególnie ważne z perspektywy rynku pracy i systemu zabezpieczenia społecznego:

• prawo do zabezpieczenia społecznego (art. 22) – każdy, jako członek społeczeństwa, ma prawo do zabezpieczenia społecznego i realizacji praw koniecznych dla godnego życia;
• prawo do pracy (art. 23) – prawo do pracy, swobodnego wyboru zatrudnienia, sprawiedliwych i korzystnych warunków pracy, ochrony przed bezrobociem oraz do tworzenia i przystępowania do związków zawodowych;
• prawo do odpowiedniego standardu życia (art. 25) – obejmujące m.in. żywność, odzież, mieszkanie, opiekę zdrowotną i konieczne usługi społeczne oraz bezpieczeństwo w razie bezrobocia, choroby, niepełnosprawności czy starości.

To właśnie wokół tych zagadnień – pracy, rynku pracy, polityki społecznej, zabezpieczenia społecznego, przeciwdziałania ubóstwu i wykluczeniu – koncentrują się zbiory naszej Biblioteki oraz nasza codzienna działalność informacyjna, naukowa i edukacyjna.

Biblioteka jako przestrzeń praw człowieka

Biblioteki na całym świecie od lat podkreślają swoją rolę w promocji praw człowieka: zapewniają wolny i równy dostęp do informacji, wspierają rozwój kompetencji informacyjnych oraz tworzą bezpieczne, włączające przestrzenie dla wszystkich użytkowników, niezależnie od ich statusu społecznego, wieku, czy sytuacji życiowej.

Główna Biblioteka Pracy i Zabezpieczenia Społecznego – jako biblioteka naukowa działająca w obszarze pracy i zabezpieczenia społecznego – wspiera:

• badaczy i badaczki analizujących politykę rynku pracy, prawa pracownicze oraz systemy wsparcia społecznego,
• praktyków: pracowników administracji publicznej, instytucji rynku pracy, pomocy i integracji społecznej,
• studentów i studentki kierunków związanych z polityką społeczną, prawem pracy, ekonomią, socjologią,
• wszystkie osoby zainteresowane lepszym zrozumieniem tego, jak prawa człowieka przekładają się na codzienne życie – zwłaszcza w obszarze zatrudnienia, zabezpieczenia społecznego i ochrony przed wykluczeniem.

Dzień Praw Człowieka to dobra okazja, aby ponownie odczytać Powszechną deklarację praw człowieka – tym razem przez pryzmat zagadnień pracy i zabezpieczenia społecznego – oraz zastanowić się, jak wiedza, badania i praktyka społeczna mogą przyczynić się do pełniejszej realizacji praw człowieka w Polsce.

Zapraszamy do Głównej Biblioteki Pracy i Zabezpieczenia Społecznego na ul. Zabraniecką 8L – do miejsca, w którym prawa człowieka, praca i zabezpieczenie społeczne spotykają się na co dzień w nauce, debacie publicznej i praktyce zawodowej.