11 sierpnia 2026 r. przypada piąta rocznica ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego. To dobra okazja, by przyjrzeć się zasobom, które mogą być wykorzystywane w badaniach, analizach, pracy zawodowej oraz poszukiwaniu wiedzy o zjawiskach społecznych i gospodarczych.

Ustawa określa zasady otwartości danych oraz udostępniania i przekazywania informacji sektora publicznego w celu ponownego wykorzystywania. Obejmuje również zagadnienia związane m.in. z portalem danych, metadanymi, danymi badawczymi, danymi dynamicznymi oraz danymi o wysokiej wartości.

W praktyce za tymi pojęciami kryją się informacje dotyczące wielu zjawisk ważnych z punktu widzenia badań nad pracą i polityką społeczną. W serwisie dane.gov.pl można znaleźć m.in. dane o bezrobociu i aktywności zawodowej, wynagrodzeniach, emeryturach i rentach, absencji chorobowej, przedsiębiorstwach społecznych czy instytucjach opieki nad dziećmi.

Takie zasoby mogą być przydatne badaczom i studentom przy przygotowywaniu prac naukowych, urzędnikom i ekspertom przy opracowywaniu analiz, a także wszystkim osobom poszukującym danych dotyczących rynku pracy, zabezpieczenia społecznego i sytuacji społecznej.

GBPiZS w portalu Otwarte Dane

W portalu dane.gov.pl dostępne są również zasoby przygotowywane przez Główną Bibliotekę Pracy i Zabezpieczenia Społecznego. Pozwalają one dotrzeć do informacji bibliograficznych, opracowań tematycznych oraz informacji o piśmiennictwie gromadzonym i opracowywanym przez Bibliotekę.

Wśród nich znajdują się:

* Bibliografia Ekonomicznych i Społecznych Zagadnień Pracy  – źródło informacji o piśmiennictwie dotyczącym m.in. rynku pracy, prawa pracy, zabezpieczenia społecznego, polityki społecznej, socjologii i psychologii pracy;
* Bibliografie monotematyczne – zestawienia literatury poświęcone wybranym zagadnieniom z obszaru pracy i spraw społecznych;
* Przegląd artykułów z czasopism polskich  – informacje o artykułach z polskiego czasopiśmiennictwa;
* Przegląd artykułów z czasopism zagranicznych  – źródło pozwalające odnaleźć piśmiennictwo zagraniczne dotyczące zagadnień pozostających w obszarze zainteresowań Biblioteki;
* Wykaz nabytków książkowych  – informacje o książkach włączanych do zbiorów GBPiZS;
* Bibliografie osobowe  – zestawienia piśmiennictwa związane z dorobkiem wybranych autorów i badaczy.

Dane szczególnie przydatne użytkownikom GBPiZS

Portal Otwarte Dane daje również dostęp do zasobów innych instytucji publicznych. Osobom zajmującym się tematyką pracy, polityki społecznej i zabezpieczenia społecznego polecamy w szczególności:

Rynek pracy i wynagrodzenia

* Bezrobocie rejestrowane – statystyka publiczna  – dane dotyczące bezrobocia rejestrowanego;
* Podstawowe dane z Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności (BAEL) – informacje pozwalające analizować aktywność zawodową, pracujących i bezrobotnych;
* Przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce narodowej  – dane Głównego Urzędu Statystycznego dotyczące poziomu wynagrodzeń;
* Monitoring zawodów deficytowych i nadwyżkowych  – wyniki monitoringu prowadzonego przez publiczne służby zatrudnienia.

Zabezpieczenie społeczne i zdrowie

* Emerytury – stan na grudzień  – dane Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczące osób pobierających emerytury i wypłacanych świadczeń;
* Renty z tytułu niezdolności do pracy  – dane dotyczące świadczeniobiorców i rent wypłacanych przez ZUS;
* Absencja chorobowa  – dane ZUS pozwalające analizować absencję chorobową m.in. według wieku, płci i innych cech.

Polityka społeczna, rodzina i ekonomia społeczna

* Wykaz przedsiębiorstw społecznych  – oficjalny wykaz przedsiębiorstw społecznych;
* Rejestr Żłobków – lista instytucji  – dane dotyczące żłobków i klubów dziecięcych.

Otwarte dane mogą uzupełniać literaturę naukową i specjalistyczną o materiał pozwalający analizować rzeczywiste zjawiska społeczne i gospodarcze. W połączeniu z publikacjami, bibliografiami i innymi źródłami informacji tworzą wartościowy warsztat dla osób prowadzących badania, przygotowujących analizy lub poszukujących wiedzy na potrzeby zawodowe.

Zachęcamy do korzystania zarówno z otwartych danych, jak i ze zbiorów oraz usług informacyjnych Głównej Biblioteki Pracy i Zabezpieczenia Społecznego. W katalogu online, Bibliotece Cyfrowej, bibliografiach i zestawieniach tematycznych GBPiZS można znaleźć specjalistyczne piśmiennictwo, które pomaga osadzić dane w szerszym kontekście społecznym, gospodarczym i prawnym.